Bentley орзуси 250 минг долларга тушди

Тошкентда люкс автомобиль сотиб олиш орзуси катта фирибгарлик ишига айланди. Пойтахт фуқароси Bentley Flying Spur олиб бериш ва Дубайда бизнес очиш ваъдаларига ишониб, жами 250 минг долларидан айрилгани айтилмоқда.

Аввал Bentley, кейин Дубайдаги бизнес

Маълумотларга кўра, 2023 йил ёзида жабрланувчи танишига Bentley Flying Spur автомобилини сотиб олиш учун 220 минг АҚШ доллари берган.

Таниши унга хориждан керакли комплектация ва рангдаги автомобилни олиб келишини ваъда қилган. Аммо фуқаро қарийб бир йил давомида кутган бўлса-да, автомобиль ҳам, пул ҳам қайтарилмаган.

Кейинроқ эса унга яна бир таклиф билдирилган: БААда, яъни Дубайда автосалонлар тармоғини очиш учун қўшимча 30 минг доллар сармоя киритиш.

250 минг доллар — тилхатсиз ва ҳужжатсиз

Энг оғир жиҳати шундаки, йирик сумма расмий шартнома, тилхат ёки нотариал ҳужжатсиз берилгани айтилмоқда.

Бу эса жабрланувчи учун вазиятни янада мураккаблаштирган. Чунки бундай ҳолатларда пул берилганини исботлаш, келишув шартларини аниқлаш ва маблағни қайтариш жараёни қийин кечиши мумкин.

Жиноят иши қўзғатилди

Мазкур ҳолат юзасидан Учтепа тумани ИИО ФМБ томонидан жиноят иши қўзғатилган.

Маълумотларга кўра, 29 ёшли Бекзод Ш.га нисбатан Жиноят кодексининг 168-моддаси 4-қисми — фирибгарлик моддаси билан тергов ҳаракатлари олиб борилмоқда.

Бу ерда муҳим ҳуқуқий жиҳат бор: тергов бошлангани шахс айбдор дегани эмас. Унинг айби фақат суд ҳукми билан исботлангандан кейин юридик кучга эга бўлади.

Нега бундай ҳолатлар такрорланади?

Йирик пул билан боғлиқ фирибгарликларда кўпинча бир хил усул ишлайди: ишонч, танишлик ва “оғзаки келишув”.

Аввал инсоннинг орзуси ёки эҳтиёжи нишонга олинади. Бу ҳолатда люкс автомобиль — Bentley Flying Spur. Кейин эса ишонч кучайгач, яна бир “катта имконият” таклиф қилинади: Дубайда бизнес очиш.

Айнан шу пайтда одам “аввал ҳам пул берганман, энди иш битиб қолар” деган психологик тузоққа тушиши мумкин.

Катта битимларда асосий қоида

Ички ишлар вазирлиги фуқароларни йирик пулли битимларда оғзаки ваъдаларга ишонмасликка чақирмоқда.

Катта сумма берилаётганда қуйидаги қоидалар жуда муҳим:

• шартнома расмий тузилиши керак;
• пул ўтказмаси банк орқали амалга оширилгани маъқул;
• тилхат нотариал ёки камида юридик кучга эга шаклда расмийлаштирилиши лозим;
• автомобиль ёки бизнес бўйича ҳужжатлар текширилиши шарт;
• “танишим”, “ака-укадек одам”, “гапи битта” деган ишонч ҳуқуқий кафолат ўрнини босмайди.

Люкс товар, катта пул ва хавфли ишонч

Bentley, Rolls-Royce, Mercedes-Maybach каби қиммат автомобиллар атрофидаги битимларда сумма жуда катта бўлади. Бундай вазиятда биргина ҳужжатсиз берилган пул инсонни йиллар давомида йиғган маблағидан айириши мумкин.

Дубайда бизнес очиш каби таклифлар эса янада эҳтиёткорлик талаб қилади. Чунки чет давлатдаги компания, банк ҳисоб рақами, лицензия, шериклик улуши ва юридик масъулият каби масалалар оғзаки келишув билан ҳал этилмайди.

Катта бизнес катта ҳужжатни талаб қилади. Катта пул эса катта эҳтиётни.

Бу воқеадан қандай хулоса чиқариш керак?

Бу ҳолатда энг катта сабоқ битта: ишонч яхши, аммо ҳужжат ундан ҳам муҳим.

Йирик битимларда инсонни ҳимоя қиладиган нарса танишлик эмас, расмий шартнома, тўлов изи ва ҳуқуқий кафолатдир.

Бир оғзаки ваъда баъзан 250 минг долларга тушиши мумкин. Шунинг учун ҳар қандай катта пулли келишувда “кейин расмийлаштирамиз” деган гап энг хавфли сигналлардан бири бўлиши мумкин.

Сизнингча, бундай ҳолатларда одамлар нега ҳали ҳам катта пулни тилхатсиз ва шартномасиз беришда давом этмоқда?