Этика чегараси қаерда? Тармоқ фаоллари шов-шувли клипга ҳуқуқий баҳо беришни сўрамоқда

Ижтимоий тармоқларда Mubinlolo тахаллуси билан ижод қилаётган рэп ижрочиси Мубина Аббосхонованинг янги чиқарилган видеоклипи кенг жамоатчилик муҳокамасига ва кескин баҳсларга сабаб бўлди. Клипда қўлланилган бадиий образлар ва визуал ечимлар кўплаб интернет фойдаланувчилари ҳамда тармоқ фаоллари томонидан очиқчасига эътироз билан қарши олинди.

Видеоклип бошланишида марҳум севимли шоир Муҳаммад Юсуфнинг машҳур «Лайли» шеъридаги сатрлардан иқтибос келтирилган бўлса-да, ундан кейинги визуал саҳналар миллий маданият ва одоб-ахлоқ меъёрлари нуқтаи назаридан жиддий саволларни пайдо қилди.

Шеърнинг асл ва тўғри матни қуйидагича:

«Қизлар ўзгарди, ўзгариб кетди,
Батамом худди.
Сиз ўзгармадинглар, йўл шу йўл ҳамон,
Ҳар томонга солиб жар,
Тегмаганга тегилган.
Билсанглар, аёллар эркаклардан доим енгилган...»

Муҳокамаларга сабаб бўлган визуал саҳналар

Клип эълон қилингандан сўнг энг кўп муҳокама қилинган жиҳатлар қуйидагилар бўлди:

• Рамзий образлар ва саҳна кўриниши: Видеода ижрочи аёл қўлида қамчи ёки занжирсимон бўйинбоғ ушлаган ҳолда тасвирланган бўлиб, унинг қаршисида бошига ниқоб кийгизилган ва бўйнида тасма бўлган эркак образ тиз чўкиб турган ҳолатда акс эттирилган;

• Муҳаммад Юсуф шеърининг ишлатилиши: Клип кириш қисмида аёл ва эркак муносабатлари, замон ўзгариши ҳақидаги шеърий сатрлардан фойдаланилган, бироқ бу контекст саҳнавий тасвирлар билан номутаносиб экани таъкидланмоқда;

• Шов-шувли визуал усуллар: Кўплаб томошабинлар бундай саҳналарни мусиқий санъат эмас, балки арзон шов-шув ва эътибор жалб қилиш учун танланган провокация сифатида баҳоладилар.

Тармоқ фаоллари ва жамоатчилик муносабати

Ижтимоий тармоқ фаоллари ва фойдаланувчилари ушбу чиқиш юзасидан ўз муносабатларини билдириб, қуйидаги масалаларни кўтармоқда:

• Инсон қадр-қиммати масаласи: Жамоатчилик вакиллари хоҳ эркак, хоҳ аёл бўлсин, инсон қадр-қимматини камситувчи ва таҳқирловчи образларни санъат сифатида талқин қилишга қарши чиқмоқда;

• Қонуний назорат талаби: Бир қатор фаоллар маданият соҳаси ва жамоатчилик этикасига зид тарғиботларга ҳуқуқий баҳо берилиши, зарурат бўлса тегишли масъул ташкилотлар томонидан чоралар кўрилиши зарурлигини таъкидламоқда;

• Санъатда масъулият чегараси: Фойдаланувчилар медиа макондаги чиқишлар, айниқса ёшлар аудиториясига мўлжалланган контентлар одоб-ахлоқ ва ҳурмат тамойилларига мос келиши кераклигини эслатмоқда.

Ҳозирча ижрочи ёки клип ижодий гуруҳи томонидан жамоатчиликнинг танқидларига нисбатан расмий изоҳ берилмаган бўлса-да, ижтимоий тармоқларда контентнинг этик чегаралари бўйича мунозаралар давом этмоқда.