Астрономлар коинот бўшлиқларидаги барион моддаси миқдорини илк бор ўлчашди

Халқаро космологлар ва радиоастрономлар гуруҳи коинот воидлари (Космик воидс) — галактикалар деярли мавжуд бўлмаган улкан бўшлиқлар ичидаги барион (“оддий”) моддаси миқдори ҳақида илк бор тўғридан-тўғри кузатув маълумотларини қўлга киритишди. Таҳлиллар шуни кўрсатдики, бундай ҳудудларнинг марказий қисмларида барион материяси зичлиги Коинотдаги ўртача кўрсаткичдан тахминан 60 фоизга пастдир. Галактикалар ва уларнинг тўпламларидан фарқли ўлароқ, воидлар анча тинч ривожланади ва бу уларга илк Коинот шароитлари ҳақидаги маълумотларни сақлаб қолиш имконини беради. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Ушбу мураккаб вазифани ҳал қилиш учун олимлар тезкор радиопортлашлар (ФРБ) — қисқа ва ўта кучли радиоимпульслардан фойдаланишди. Signal галактикалараро фазодан ўтаётганда эркин электронлар билан ўзаро таъсирга киришади, бу эса унинг йўлидаги модда миқдорини аниқлашга ёрдам беради. Агар нур юқори зичликдаги ҳудуддан ўтса, сигнал кечикиши ортади, коинот бўшлиғини кесиб ўтганда эса ўзига хос дефицит юзага келади.

Тадқиқотда иккита йирик лойиҳа маълумотлари бирлаштирилди: уч мингдан ортиқ радиопортлашларни қайд этган Канаданинг ЧИМE/ФРБ радиотелескопи ва галактикалар тақсимотининг 3D харитасини яратган СДСС БОСС лойиҳаси. Ушбу маълумотлар жамланмаси радиосигналларнинг ўтишини коинот воидлари геометрияси билан боғлаш имконини берди. Натижалар шуни кўрсатадики, оддий модданинг тақсимланиши ҳатто энг сийрак ҳудудларда ҳам қоронғу материя тақсимотини такрорлайди.

Олимлар, шунингдек, бўшлиқлардаги электрон компонент ҳароратини тахминан 1,1 миллион келвин деб баҳолашди. Бу коинотдаги оддий модданинг асосий резервуарларидан бири ҳисобланган сийрак иссиқ-қайноқ галактикалараро муҳит мавжудлигидан далолат беради. Келажакда ЧОРД, ДСА ва СКА каби янги авлод радиотелескоплари ишга тушиши билан астрономлар коинотнинг энг бўш ҳудудларини қоронғу энергия ва нейтрино массасини ўрганиш учун энг аниқ воситага айлантиришни режалаштирмоқдалар.