Инсон миясининг ягона рақамли харитаси яратилди: сиибра лойиҳаси инқилобий қадам бўлади

Нейробиология соҳасида улкан бурилиш юз берди: олимлар инсон миясига оид барча тарқоқ маълумотларни ягона кўп даражали рақамли атласга бирлаштирган сиибра дастурий мажмуасини тақдим этишди. Ушбу тизим алоҳида ҳужайралар ва молекулалардан тортиб, миянинг йирик тузилмалари ва улар ўртасидаги мураккаб алоқаларгача бўлган маълумотларни бир нуқтада жамлайди. Натуре Методс журналида чоп этилган тадқиқот натижалари тиббиёт ва сунъий интеллект соҳасида янги даврни бошлаб бериши кутилмоқда. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Ҳозирги вақтда нейронлар ва мия фаолияти ҳақидаги маълумотлар турли форматларда, хилма-хил методлар ёрдамида ва турлича координаталар тизимида сақланади. Бу эса олимлар учун тадқиқотларни бирлаштиришда катта қийинчиликлар туғдириб келаётган эди. сиибра тизими эса МРТ маълумотлари, микроскопия натижалари ва мия соҳалари ўртасидаги боғлиқликларни ягона рақамли атласга боғлаш орқали ушбу муаммони ҳал қилди.

Етти терабайтлик маълумотлар хазинаси

Лойиҳа асосида Мультилевел Human Браин Atlas (Инсон миясининг кўп даражали атласи) ётади ва у Европанинг ЭБРАИНС тадқиқот платформаси билан интеграция қилинган. Тизим аллақачон 7 терабайтдан ортиқ мультимодал маълумотларга, жумладан, тасвирлар, жадваллар ва рақамли массивларга кириш имконини беради. ixbt.com маълумотига кўра, фойдаланувчилар улкан маълумотлар тўпламини тўлиқ юклаб олмасдан, фақат ўзларига керакли соҳани танлаб таҳлил қилишлари мумкин.

Тизимнинг энг муҳим хусусиятларидан бири — маълумотларнинг эҳтимоллик асосида мия соҳаларига бириктирилишидир. Маълумки, инсон мияси анатомияси ҳар бир шахсда ўзига хос тарзда фарқ қилади. Шу сабабли, сиибра қатъий чегаралар ўрнига индивидуал фарқларни ҳисобга олувчи статистик хариталардан фойдаланади. Бу гистология ва электрофизиологик ўлчовларни МРТ натижалари билан максимал даражада аниқ солиштириш имконини беради.

Тиббиётда амалий қўлланилиши

Тадқиқот муаллифлари тизимнинг амалий фойдасини чуқур мия стимуляцияси (деэп браин стимулатион) мисолида кўрсатиб беришди. Бу усул баъзи неврологик касалликларни электродлар ёрдамида даволашда қўлланилади. сиибра орқали ўтказилган таҳлиллар шуни кўрсатдики, таламус соҳасидаги стимуляция зонасини аниқлашда айрим тузилмалар қўшни соҳалар билан адаштириб юборилиши мумкин экан. Янги атлас бундай хатоларни бартараф этиб, жарроҳлик амалиётлари аниқлигини оширади.

Келажакда ушбу тизим нейрон фанларида катта маълумотлар (Биг Дата) ва сунъий интеллектни қўллаш учун пойдевор бўлиб хизмат қилади. Дастурчилар кейинги босқичларда тизимга сунъий интеллект асосидаги таҳлил воситаларини қўшишни ва халқаро маълумотлар базалари қамровини янада кенгайтиришни режалаштирмоқда. Бу эса нафақат мия моделларини қуриш, балки янги авлод тиббий асбобларини яратишга ҳам йўл очади.