SpaceX IPO арафасида: СПВ тузилмалари инвесторлар учун хавф туғдирмоқда

SpaceX компанияси 12-июнга режалаштирилган савдоларнинг бошланишига тайёргарлик кўрмоқда. Бироқ, расмий листинг бошланишидан олдин компания акцияларига эгалик қилишнинг мураккаб ва шаффоф бўлмаган тизими — СПВ (Специал Пурпосе Веҳикле) махсус инвестиция тузилмалари атрофида жиддий тушунмовчиликлар юзага келди. Айнан ушбу модел сўнгги паллада кўплаб инвесторлар учун ноаниқлик манбаига айланди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

СПВ — бу бир нечта инвесторлар хусусий компания улушини сотиб олиш учун капитални бирлаштирадиган юридик "пуллар"дир. SpaceX ҳолатида ушбу модел ғайритабиий даражада мураккаблашиб кетди: қимматли қоғозларга бўлган юқори талаб туфайли инвесторлар мавжуд СПВлар устига янгиларини қуриб, тўрт ва ҳатто беш даражали занжирларни ҳосил қилишган. Бу якуний инвесторнинг SpaceX'даги реал улушидан бир нечта воситачи тузилмалар билан ажратилганини англатади.

Натижада, якуний акциялар сони кутилганидан камроқ бўлиши ёки айрим ҳолларда умуман тақсимланмаслик хавфи мавжуд. IPO'дан кейин инсайдерлар ва эрта инвесторлар учун акцияларни сотишга чеклов қўйиладиган локк-уп даври амал қилади. SpaceX ҳолатида бу муддат тахминан 4 ойни ташкил этиши мумкин. Фақат чекловлар босқичма-босқич олиб ташланганидан кейингина СПВ менежерлари қоғозларни занжир бўйлаб пастга қараб тақсимлашни бошлайдилар.

Кўп даражали тузилмаларда нафақат кечикишлар, балки воситачи бошқарувчиларнинг комиссиялари ҳисобига "улушларнинг эмирилиши" хавфи ҳам ортади. Шунингдек, ахборотнинг ёпиқлиги алоҳида муаммо ҳисобланади: СПВ иштирокчилари активлар ҳар бир даражада қандай тақсимланаётгани ҳақида тўғридан-тўғри маълумотга эга эмаслар. Бу ҳолат хатоликлар ёки инсофсиз хатти-ҳаракатлар эҳтимолини кучайтиради.

Бозор иштирокчиларининг фикрича, локк-уп даври тугагач, айрим СПВлар эълон қилинган акцияларга эга эмаслиги ёки шаффоф бошқарилмагани фош бўлиши мумкин. SpaceX атрофидаги вазият нафақат компаниянинг бозорга чиқиши, балки сўнгги йилларда хусусий венчур бозорига киришнинг асосий воситасига айланган кўп даражали СПВ моделининг барқарорлиги учун ҳам ўзига хос синов бўлади.