Коммонвеалт Фусион Сйстеms АРК термоядро реактори моделини янгилади

Коммонвеалт Фусион Сйстеms компанияси билан боғлиқ тадқиқотчилар ва муҳандислар гуруҳи келажакдаги АРК термоядро электр станцияси лойиҳасини аниқлаштирувчи бешта мақоладан иборат туркумни эълон қилди. Ушбу ишлар янгиланган плазма моделлари ва муҳандислик ҳисоб-китобларига асосланган бўлиб, уларнинг мақсади SPARK экспериментал реакторини саноат даражасига кўтариш қанчалик реал эканлигини баҳолашдан иборат. Термоядро энергетикаси деярли чексиз ва кам углеродли энергия манбаи сифатида қаралмоқда. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Лойиҳа асосида водороднинг оғир изотоплари — дейтерий ва тритийнинг синтез реакцияси ётади. Янгиланган ҳисоб-китобларга кўра, АРК ўртача 1,13 ГВ термоядро қувватини ишлаб чиқариши кутилмоқда, шундан тахминан 500 МВ электр энергиясига айлантирилиши мумкин. Станциянинг ўз эҳтиёжлари учун сарфланадиган энергиядан сўнг, умумий тармоққа тахминан 400 МВ қувват етказиб берилиши режалаштирилган. Лойиҳанинг асосий элементи юқори ҳароратли ўта ўтказгичлар бўлиб, улар классик токамакларга қараганда анча кучли магнит майдонларини яратишга имкон беради.

Янги тадқиқотларда тизимнинг динамик режимда ишлашига алоҳида эътибор қаратилган. Режага кўра, 15 дақиқалик фаол термоядро ишидан сўнг, қайта ишга тушириш ва барқарорлаштириш учун бир дақиқалик танаффус қилинади. Бундай ёндашув иссиқлик инерцияси ҳисобига плазманинг юқори ҳароратини сақлаб қолиш имконини беради. Шунингдек, реактор ички деворларини ҳимоя қилиш учун вольфрамдан фойдаланиш ва вакуум камерасини ҳар 1–2 йилда алмаштириш мумкин бўлган модулли конструкция таклиф этилмоқда.

Ҳозирда қурилаётган SPARK реактори яқин йилларда ишга тушиши ва плазма барқарорлиги ҳамда реакция чиқиндиларини чиқариб ташлаш самарадорлигини текшириш учун синов майдончаси бўлиб хизмат қилиши кутилмоқда. Муҳандислик хатарларига қарамай, муаллифлар АРК физик нуқтаи назардан барқарор бўлишини ва плазмани иситишга сарфланган энергиядан кўпроқ қувват чиқариш режимига эриша олишини таъкидламоқда. Бироқ, лойиҳанинг иқтисодий самарадорлиги ва узоқ муддатли барқарорлиги масаласи ҳали ҳам очиқ қолмоқда.