Япония Ойда инқилоб қилди: Митти робот 100 дақиқа давомида мустақил ҳаракатланди

Япония Аэрокосмик тадқиқотлар агентлиги (JAXA) коинотни ўрганиш тарихида муҳим босқичга эришганини эълон қилди. Агентлик томонидан ишлаб чиқилган митти СОРА-Қ (шунингдек, ЛEV-2 деб аталади) роботи Ой сиртида 100 дақиқадан кўпроқ вақт давомида тўлиқ автоном тарзда ҳаракатланиб, Ерга ноёб тасвирларни муваффақиятли узатди. Ушбу тажриба Ой миссиялари келажагини бутунлай ўзгартириши мумкин бўлган янги концепциянинг амалий исботидир. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

ixbt.com маълумотига кўра, ушбу митти аппарат жорий йилнинг январ ойида Шиоли кратери яқинига қўнган СЛИМ миссияси доирасида синовдан ўтказилди. Тажрибанинг асосий мақсади битта йирик ва қимматбаҳо ровер ўрнига, ўнлаб кичик ва арзон роботлар гуруҳидан фойдаланиш имкониятини текшириш эди. Бундай ёндашув миссияларнинг барқарорлигини оширади: агар битта кичик робот ишдан чиқса, қолганлари тадқиқотни давом эттираверади.

Ўйинчоқдан коинот технологиясигача

СОРА-Қ роботи диаметри бор-йўғи 8 сантиметр бўлган шар шаклидаги қурилмадир. У Ой сиртига тушганидан сўнг очилиб, ғилдиракли платформага айланади. Қизиқарли жиҳати шундаки, JAXA муҳандислари Sony ва ўйинчоқ ишлаб чиқарувчи ТОМЙ компанияси билан ҳамкорликда ушбу роботнинг конструкциясини трансформатор-ўйинчоқлар асосида ишлаб чиқишган. Бу коинот технологиялари ва кундалик саноат дизайни ўртасидаги ўзига хос уйғунлик намунасидир.

Ой сиртида ҳаракатланиш ўта мураккаб вазифа ҳисобланади. Ой тупроғи — реголит жуда майда ва абразив чангдан иборат бўлиб, у ғилдиракларнинг тишлашишини қийинлаштиради. СОРА-Қ муҳандислари бу муаммони ҳал қилиш учун ғилдиракларни бироз сурилган ўқ атрофида айлантиришга қарор қилишди. Натижада робот ҳар бир айланишда гўё "сакраб" ҳаракатланади ва юmsҳоқ реголитга ботиб қолмайди. Ушбу усул митти қурилманинг 24 метр масофани босиб ўтишига имкон берди.

Тўлиқ автоном бошқарув

Ер ва Ой ўртасидаги алоқа кечикиши сабабли, масофадан туриб реал вақт режимида бошқариш хавфли ва секин жараёндир. Шу боис, ЛEV-2 юқори даражадаги автономияга эга. Робот ўзига ўрнатилган тасвирни қайта ишлаш тизими орқали СЛИМ қўниш модулини таний олади ва уни таянч нуқтаси сифатида ишлатиб, ўз координаталарини мустақил ҳисоблайди.

Ушбу муваффақиятли миссия коинот тадқиқотларида янги даврни бошлаб бериши кутилмоқда. Агар бундай митти тизимлар кенг миқёсда ишлаб чиқарилса, келажакдаги Ой миссияларида битта йирик аппарат ўрнига роботлар "тўдаси" (сварм роботикс) ишлатилади. Бу нафақат харажатларни камайтиради, балки Ойнинг мураккаб ҳудудларини батафсилроқ ўрганиш имконини беради.

Ўзбекистонлик коинот ишқибозлари ва ёш муҳандислар учун ҳам ушбу янгилик муҳим аҳамиятга эга. Чунки у мураккаб муаммоларга оддий ва ихчам ечимлар топиш мумкинлигини, ҳатто ўйинчоқлар дизайни ҳам коинотни забт этишда қўл келишини кўрсатиб берди.