Сунъий интеллект бўйича “ёпиқ клуб”: АҚШ ва Европа Иттифоқи янги иттифоқ тузмоқда

Сунъий интеллект (СИ) технологиялари жаҳон сиёсатининг янги қуролига айланмоқда. АҚШ ва Европа мамлакатлари энг илғор СИ-моделларидан фойдаланишда яқин иттифоқчиларга устуворлик берувчи махсус механизмни муҳокама қилмоқда. Бу ташаббус амалда “ишончли ҳамкорлар” учун эксклюзив имкониятлар яратувчи ёпиқ тизим шаклланишини англатади. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Ушбу стратегик қадам Вашингтоннинг СИ экспорти бўйича сиёсати қатъийлашаётган бир пайтда юзага келди. Хусусан, Доналд Трамп маъмурияти Anthropic компаниясининг энг кучли моделларига чекловлар жорий этганидан сўнг, технологик дунёда хавотирлар кучайди. Эндиликда энг сўнгги ишланмалардан фойдаланиш ҳуқуқи мамлакатларнинг геосиёсий мақомига бевосита боғлиқ бўлиб қолиши мумкин.

Хавфсизлик ва ташқи сиёсий босим

Муҳокамаларга Anthropic компаниясининг Мйтос ва Fable каби юқори қувватли моделларини хорижий мижозларга етказиб бериш чеклангани сабаб бўлди. Ixbt.com маълумотига кўра, мазкур чоралар миллий хавфсизлик нуқтаи назаридан, яни тизимлардаги ўрнатилган чекловларни четлаб ўтиш имконини берувчи заифликлар аниқлангани сабабли кўрилган. Бироқ, кўплаб таҳлилчилар буни технологик босим ўтказиш воситаси сифатида баҳоламоқда.

“Ишончли ҳамкорлик” концепцияси Г7 саммити доирасида АҚШ савдо вазири Говард Лютник ва европалик дипломатлар ўртасида кўриб чиқилди. Режага кўра, Вашингтоннинг яқин иттифоқчилари деб тан олинган давлатларгагина фронтиер-даражасидаги (энг юқори босқич) моделларга кириш ҳуқуқи берилади. Бу эса жаҳон бозорида технологик тенгсизликни келтириб чиқариши мумкин.

Технологик гигантлар ва Европанинг муносабати

Музокараларда нафақат сиёсатчилар, балки соҳа етакчилари ҳам иштирок этмоқда. Хусусан, Anthropic бош директори Дария Амодеи ва OpenAI раҳбари Sam Altman ушбу жараёнларда фаол қатнашиши кутилмоқда. Европа Комиссияси эса Вашингтондан киритилган чекловлар бўйича аниқ изоҳ талаб қилди. Комиссия вице-президенти Хенна Вирккунен чоралар каmsитувчи характерга эга бўлмаслиги кераклигини таъкидлади.

Ҳозирги вазиятда Европа ўзининг технологик мустақиллигини таъминлашга ҳам ҳаракат қилмоқда. Гарчи Европа компаниялари OpenAI ёки Google каби гигантлардан ортда қолаётган бўлса-да, Брюссел ўз СИ-технологияларини ривожлантиришга сармояларни кўпайтирмоқда. Бу АҚШ ишланмаларига бўлган қарамликни камайтириш стратегиясининг бир қисмидир.

АҚШнинг ўзида ҳам бу чекловлар танқидга учради. Apple, Amazon ва Google каби гигантларни бирлаштирган СИИА ассоциацияси экспорт чекловлари Америка технологияларининг глобал тарқалишига зарар етказиши ҳақида огоҳлантирди. Бугунги кунда СИ нафақат иқтисодий, балки миллий хавфсизликнинг ажралмас қисмига айланиб, дунёни янги технологик рақобат майдонига айлантирмоқда.