Коинотда пиширилган қовоқ: Хитойлик тайконавтлар Tiangong станциясида бир ойни якунлади

Хитойнинг Шенжоу-23 миссияси экипажи Tiangong орбитал станциясидаги фаолиятининг дастлабки бир ойини муваффақиятли якунлади. Жу Янгжу, Жанг Жиюан ва Ли Жиайингдан иборат тайконавтлар жамоаси ушбу давр мобайнида нафақат мураккаб илмий-техник вазифаларни бажарди, балки коинот шароитида озиқ-овқат тайёрлаш борасида ҳам янги қадам ташлади. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Чина Маннед Спасе Агенкй (КМСА) маълумотларига кўра, станция бортида илк бор махсус печ ёрдамида ширин қовоқ бўлаклари пиширилди. Бу каби маиший тажрибалар шунчаки кўнгилочар машғулот эмас, балки узоқ муддатли коинот экспедицияларида экипажнинг психологик ҳолатини яхшилаш ва уларга қулайлик яратишнинг муҳим элементи ҳисобланади. Коинотда иссиқ ва мазали таом тайёрлаш имконияти келажакдаги юлдузлараро парвозлар учун зарурий тайёргарлик босқичидир.

Тиббий тадқиқотлар ва микрогравитация таъсири

Миссиянинг асосий қисмини коинот тиббиёти соҳасидаги тадқиқотлар ташкил этди. Тайконавтлар бир-бирларини ультратовуш текширувидан ўтказиб, бўйин, билак томирлари ва қорин бўшлиғи аъзоларининг ҳолатини ўрганишди. Ушбу маълумотлар узоқ вақт давомида вазнсизлик шароитида бўлган инсон организмидаги қон айланиши ва мушак тизимидаги ўзгаришларни таҳлил қилиш учун ўта муҳимдир.

Шунингдек, тадқиқотлар доирасида инсон миясининг орбитадаги фаолияти ҳам диққат марказида бўлди. Экипаж аъзолари электроэнцефалография (ЭEГ) ускуналаридан фойдаланган ҳолда, турли ёритиш режимларида кўриш-мотор координацияси ва хулқ-атвор реакцияларини синовдан ўтказдилар. Бу тажрибалар келажакда Ойни ўзлаштириш ва ундан узоқроқ масофаларга учишда инсон омилини ҳисобга олишга ёрдам беради.

Робототехника ва анъанавий тиббиёт уйғунлиги

Экспедиция дастуридан инсон ва роботларнинг ўзаро ҳамкорлиги бўйича тажрибалар ҳам ўрин олган. Тайконавтлар станциядаги борт роботи билан биргаликда ишлаш орқали автоном тизимларни бошқариш алгоритмларини такомиллаштириш учун зарур маълумотларни тўплашди. Бундай роботлаштирилган ёрдамчилар очиқ коинотдаги мураккаб ишларни бажаришда инсоннинг асосий кўмакчисига айланиши кутилмоқда.

Қизиқарли жиҳати шундаки, Хитой коинот дастурида анъанавий халқ табобати усулларидан ҳам воз кечмаган. Экипаж аъзолари ўз саломатлигини назорат қилишда анъанавий Хитой тиббиёти диагностика мажмуасидан фойдаланмоқдалар. Бу усул кўп ойлик парвозлар давомида физиологик кўрсаткичларни мониторинг қилишнинг самарали воситаси сифатида баҳоланмоқда.

Эслатиб ўтамиз, Шенжоу-23 кемаси 2026-йил 24-май куни орбитага кўтарилган эди. Ушбу миссиянинг энг асосий мақсадларидан бири инсоннинг коинотда бир йил давомида узлуксиз бўлиши бўйича тажриба ўтказишдир. Тўпланган барча илмий натижалар Хитойнинг Қуёш тизимидаги узоқ объектларга, жумладан, Ойга амалга ошириши кутилаётган келгуси парвозлари учун пойдевор бўлиб хизмат қилади.