АҚШда энергия инқирози хавфи: Сунъий интеллект юксалиши ва янги чекловлар тўқнашуви

АҚШнинг янги маъмурияти томонидан жорий этилаётган бюрократик тўсиқлар ва лицензиялаш жараёнларининг мураккаблашиши мамлакат энергия тизимига 92 гигаваттлик янги қувватлар қўшилишини хавф остида қолдирмоқда. Воод Маккензие консалтинг компанияси ҳисоботига кўра, бу ҳолат айниқса сунъий интеллект (AI) маълумотлар марказлари туфайли электр энергиясига бўлган талаб кескин ортаётган бир пайтда жиддий муаммоларни келтириб чиқариши мумкин. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.

Ҳозирнинг ўзида федерал ерларда режалаштирилган 7 гигаваттлик лойиҳалар бекор қилинган бўлса, қўшимча текширувлар яна 12 гигаваттлик федерал ва 80 гигаваттлик хусусий лойиҳаларнинг тўхтаб қолишига сабаб бўлиши кутилмоқда. Мазкур жараёнлар энергетика соҳасидаги 121 миллиард доллардан ортиқ инвестицияларни сўроқ остида қолдирмоқда. Бу эса глобал технологик пойгада етакчиликка интилаётган АҚШ иқтисодиёти учун кутилмаган зарба бўлиши мумкин.

AI ва энергия танқислиги муаммоси

Сўнгги йигирма йил ичида АҚШда электр энергиясига бўлган талаб деярли ўсмаган эди, бироқ ChatGPT ва бошқа йирик тил моделларининг оммалашиши вазиятни тубдан ўзгартирди. BloombergНEФ таҳлилчиларининг прогнозларига кўра, 2035-йилга бориб маълумотлар марказларининг энергия истеъмоли қарийб уч бараварга ошади. Бундай шароитда янги ишлаб чиқариш қувватларини тармоққа улашдаги ҳар қандай кечикиш тизимли инқирозга олиб келиши ҳеч гап эмас.

Вазиятнинг мураккаблиги шундаки, АҚШдаги энг йирик электр тармоқлари операторлари сўнгги тўрт йил давомида янги манбаларни тизимга улашни сезиларли даражада секинлаштирган. Бу эса Apple, Google ва Microsoft каби технологик гигантларни ўз маълумотлар марказлари учун мустақил электр станцияларини қуриш йўлларини излашга мажбур қилмоқда. Акс ҳолда, AI инфратузилмасининг кенгайиши энергия етишмовчилиги туфайли тўхтаб қолиши мумкин.

Қайта тикланувчи энергия нишон остида

Воод Маккензие маълумотларига кўра, 2025-йилда ишга туширилган янги қувватларнинг қарийб 90 фоизини қуёш, шамол ва энергия сақлаш тизимлари ташкил этган. Бироқ, АҚШ Ички ишлар вазири Доуг Бургум томонидан имзоланган янги фармойиш айнан қуёш ва шамол энергетикаси лойиҳаларини "экологик жиҳатдан зарарли" деб топиб, уларни чеклашни кўзда тутади. Бу эса яшил энергетика секторидаги ўсиш суръатларини пасайтириши тайин.

Қизиғи шундаки, Доуг Бургум аввалроқ Шимолий Дакота губернатори бўлган даврида шамол энергетикасини фаол қўллаб-қувватлаган ва 2030-йилга келиб штатни углерод нейтраллигига олиб чиқишни мақсад қилган эди. Эндиликда федерал даражадаги сиёсатнинг ўзгариши Орегон, Алабама, Миннесота ва Монтана каби штатлардаги йирик лойиҳаларнинг тақдирини мавҳумлаштирмоқда. Хусусан, хусусий ботқоқликлар яқинидаги қуёш станциялари ва ҳаво ҳудуди қоидаларига тўғри келмайдиган шамол фермалари энг кўп босимга учрамоқда.

Хулоса ўрнида айтиш мумкинки, АҚШ энергетика сиёсатидаги бу бурилиш нафақат иқлим мақсадларига, балки мамлакатнинг технологик суверенитетига ҳам таъсир кўрсатиши мумкин. Сунъий интеллект даврида энергия — бу янги валюта, ва уни етказиб беришдаги бюрократик тўсиқлар глобал бозордаги рақобатбардошликни пасайтириши хавфини туғдиради.