Энергетикада инқилоб: Реалта Фусион термоядро реакциясидан тўғридан-тўғри ток олди

Энергетикада инқилоб: Реалта Фусион термоядро реакциясидан тўғридан-тўғри ток олди

Энергетика оламида узоқ кутилган улкан қадам ташланди: АҚШнинг Реалта Фусион стартапи термоядро реакцияси натижасида ҳосил бўлган энергияни анъанавий иссиқлик босқичисиз, тўғридан-тўғри электр токига айлантиришга муваффақ бўлди. Бу технология келажакда электр энергияси ишлаб чиқариш самарадорлигини кескин ошириши ва энергия инқирозига барҳам бериши кутилмоқда. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.

Висконсин штатида жойлашган ушбу компания 19-июн куни ўтказилган тажриба давомида ВҲАМ деб номланган қурилма ёрдамида плазмадан олинган энергия билан бир нечта лампочкани ёқишга эришди. TechCrunch нашри хабарига кўра, Реалта Фусион бундай натижани очиқ намойиш этган дунёдаги биринчи хусусий компания бўлди. Бу ютуқ термоядровий синтез нафақат иссиқлик, балки бевосита электр манбаи бўла олишини исботлади.

Турбиналардан воз кечиш ва юқори самарадорлик

Ҳозирги вақтда барча атом ва иссиқлик электр станциялари бир хил принципда ишлайди: ёқилғи сувни иситади, ҳосил бўлган буғ турбинани айлантиради ва генератор ток ишлаб чиқаради. Бироқ, бу жараёнда энергиянинг катта қисми исроф бўлади. Масалан, замонавий атом станцияларининг самарадорлиги бор-йўғи 33 фоиз атрофида. Реалта Фусион таклиф қилаётган усулда эса бу кўрсаткич 90 фоизга етиши мумкин.

Компания асосчиси Киеран Фурлонгнинг тушунтиришича, улар термоядро реакцияси натижасида ҳосил бўладиган зарядланган гелий ядролари (альфа-зарралар) энергиясини тўғридан-тўғри тутиб олишади. Бу жараён "электр чархпалаги" каби ишлайди: олинган токнинг бир қисми реактордаги плазмани иситиш учун қайта йўналтирилади, қолгани эса истеъмолчиларга узатилади.

Тижорий истиқболлар ва келажак режалари

Термоядровий энергетика соҳасидаги асосий муаммо — реакцияни ушлаб туриш учун сарфланадиган энергия ишлаб чиқариладиган энергиядан кўп бўлишидир. Реалта Фусион компанияси қўллаётган тўғридан-тўғри конвертация усули ушбу тўсиқни енгиб ўтишга ёрдам беради. Ҳисоб-китобларга кўра, ушбу технология тижорий станцияларнинг умумий қувватини 20-30 фоизга ошириш имконини беради.

Шуни таъкидлаш жоизки, бу йўналишда фақат Реалта Фусион ишлаётгани йўқ. Sam Altman томонидан қўллаб-қувватланадиган Ҳелион стартапи ҳам ўз реакторларида тўғридан-тўғри энергия олишни режалаштирган, бироқ улар ҳали ўз натижаларини оммага намойиш этгани йўқ. Бу эса Реалта Фусион компаниясини пойгада етакчига айлантирмоқда.

Ўзбекистон каби энергия ресурсларига эҳтиёжи ортиб бораётган давлатлар учун бундай технологиялар келажакда стратегик аҳамият касб этиши мумкин. Агар термоядровий синтез тижорий босқичга чиқса, у экологик тоза, чексиз ва хавфсиз энергия манбаига айланади. Ҳозирча эса олимлар лаборатория шароитидаги муваффақиятни саноат миқёсига олиб чиқиш устида ишламоқда.

Zamin.uz сайтини Google'га қўшинг"Zamin"ни Telegram'да ўқинг!
Zamin AI билан мухокама килингЯнгиликни тахлил килинг, фойдали маслихатлар олинг

Изоҳлар 0

Мавзуга оид янгиликлар