WhatsApp фойдаланувчи номларини жорий этмоқда: Фирибгарлик хавфи ортиши мумкинми?

Дунёнинг энг оммабоп мессенжерларидан бири бўлган WhatsApp фойдаланувчиларга телефон рақами ўрнига махсус фойдаланувчи номларини (усернаме) банд қилиш имкониятини тақдим эта бошлади. Ушбу янгилик йил якунига қадар барча учун очиқланиши кутилмоқда. Бироқ янги функция ҳали тўлиқ ишга тушмасиданоқ хавфсизлик экспертлари ва давлат регуляторлари ўртасида жиддий хавотирларга сабаб бўлмоқда. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.

Гап шундаки, фойдаланувчи номларидан фойдаланиш шахсий дахлсизликни оширса-да, бошқа бировнинг номидан иш юритиш (имперсонатион) ва фирибгарлик ҳолатларини кўпайтириши мумкин. TechCrunch нашри маълумотига кўра, дастлабки синовлар давомида таниқли сиёсатчилар, юлдузлар ва йирик ташкилотлар номига жуда ўхшаш бўлган фойдаланувчи номлари ҳали ҳам банд қилиш учун очиқ экани аниқланган.

Сохта аккаунтлар ва хавфсизлик муаммоси

Мессенжернинг энг йирик бозори ҳисобланган Ҳиндистонда ушбу масала давлат даражасида кўриб чиқилмоқда. Мамлакат Электроника ва ахборот технологиялари вазирлиги (МеитЙ) WhatsApp раҳбариятига расмий огоҳлантириш хати йўллади. Регуляторнинг фикрича, фойдаланувчи номлари кибер-фирибгарлик, фишинг ва сохта "рақамли ҳибсга олиш" схемаларини янада авж олдириши мумкин. Чунки жиноятчилар ўз телефон рақамларини кўрсатмасдан туриб, нуфузли шахслар номидан хабар юбориш имконига эга бўладилар.

Meta корпорацияси бу борада ўз ҳимоя тизимига эга эканини таъкидламоқда. Компания вакилларининг сўзларига кўра, жамоат арбоблари, давлат идоралари ва баъзи брендлар учун махсус номлар олдиндан банд қилиб қўйилган. Аммо Meta қайси мезонларга кўра айнан қайси номларни ҳимоялашини очиқламаган. Масалан, Binance асосчиси Changpeng Zhao ўзининг бошқа платформалардаги анъанавий "кз_бинансе" номини WhatsApp'да банд қила олмаганини маълум қилди.

Регуляторлар ва ҳуқуқ ҳимоячилари баҳси

Ҳиндистон ҳукумати WhatsApp'дан ушбу функцияни маслаҳатлашувлар якунланмагунча тўлиқ ишга туширмасликни талаб қилмоқда. Вазирликнинг таъкидлашича, банклар ва ҳуқуқ-тартибот идоралари номидан фойдаланиб қилинадиган ҳужумлар сони ортиши ижтимоий хавф туғдиради. Ўзбекистонлик фойдаланувчилар учун ҳам бу мавзу долзарб, чунки мессенжер орқали амалга ошириладиган фирибгарликлар минтақамизда ҳам тез-тез кузатилади.

Бошқа томондан, Интернет Фреэдом Фоундатион (ИФФ) каби рақамли ҳуқуқлар ташкилотлари ҳукуматнинг бу аралашувини танқид қилмоқда. Уларнинг фикрича, фирибгарликка қарши технологик чекловлар орқали эмас, балки жиноят қонунчилигини ижро этиш орқали курашиш лозим. Акс ҳолда, давлат органлари хусусий компанияларнинг маҳсулот дизайни ва функцияларига асоссиз босим ўтказиши мумкин.

Яқин ойларда WhatsApp ушбу баҳсли масалалар бўйича якуний қарорга келиши кутилмоқда. Ҳозирча фойдаланувчиларга ўз шахсий брендларини ҳимоя қилиш учун имконият туғилиши билан керакли номларни банд қилиб қўйиш тавсия этилмоқда. Мессенжерда фойдаланувчи номларининг жорий этилиши, платформанинг Telegram каби рақобатчилари билан идентификация борасидаги фарқни янада камайтиради.