ИҚМ компанияси биржага чиқди: Квант компьютерлари келажаги ҳали ҳам сўроқ остида

Финляндиянинг квант технологиялари соҳасидаги етакчи стартапи ҳисобланган ИҚМ компанияси Nasdaq биржасида ўз акцияларини жойлаштириб, Европанинг ушбу йўналишдаги илк очиқ акциядорлик жамиятига айланди. Бироқ, 1,9 миллиард долларга баҳоланган компаниянинг дебюти кутилганидек шов-шувли кечмади. Акциялар нархи савдоларнинг илк кунидаёқ IPO қийматидан пастга тушиб кетгани инвесторларнинг ушбу мураккаб технология истиқболига бўлган эҳтиёткорона муносабатини кўрсатмоқда. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.

ИҚМ компаниясининг биржага чиқиш арафасида эълон қилган проспектидаги иқрори кўпчиликни ҳайратда қолдирди. Компания раҳбарияти квант ҳисоблаш технологияларининг кенг кўламли тижорий муваффақияти ҳеч қачон амалга ошмаслиги мумкинлигини очиқ тан олди. Бу каби огоҳлантириш барча квант компаниялари учун хос бўлса-да, айнан очиқ савдолар олдидан айтилиши бозор иштирокчиларининг ишончига таъсир қилмай қолмади. TechCrunch нашри хабарига кўра, мазкур ҳолат соҳадаги ноаниқлик даражаси нақадар юқори эканлигидан далолат беради.

Квант устунлиги ва реал мижозлар

Шунга қарамай, ИҚМ аллақачон реал маҳсулотлар ва хизматларни таклиф қилмоқда. Компания нафақат жисмоний квант компьютерларини сотади, балки булутли ҳисоблаш хизматларини ҳам кўрсатади. Ҳозирда унинг мижозлари сафида Финляндиянинг ВТТ техник тадқиқот маркази ва Германиядаги Лейбниц суперкомпьютер маркази каби нуфузли ташкилотлар бор. Компания бош директори Жан Гоэтзнинг сўзларига кўра, мижозлар сони 2024-йилдаги 8 тадан 2025-йилда 22 тагача кўпайган, бу эса технологияга бўлган талаб ортиб бораётганини кўрсатади.

Соҳадаги асосий тўсиқ ҳали ҳам "квант устунлиги" деб аталувчи нуқтага эришилмаганидир. Бу — квант чиплари анъанавий компьютерлар бажара олмайдиган мураккаб вазифаларни тезроқ ва самаралироқ бажара бошлайдиган босқичдир. Ҳозирча ушбу технология фақат симуляция ва оптималлаштириш каби тор доирадаги илмий вазифалар учун қўлланилмоқда. Квант ҳисоблашлари биотехнология, финтех ва киберхавфсизлик соҳаларини тубдан ўзгартириши кутилса-да, бу аниқ қачон юз беришини ҳеч ким башорат қила олмайди.

АҚШ ва Европа ўртасидаги рақобат

Қизиқарли жиҳати шундаки, АҚШ президенти Доналд Трумп томонидан квант технологияларини ривожлантиришни жадаллаштириш бўйича имзоланган фармонлар ИҚМ каби Европа компаниялари учун ҳам янги имкониятлар очмоқда. АҚШ Энергетика вазирлиги (ДОE) 2028-йилгача дунёдаги илк хатоларга чидамли квант компьютерини яратишни мақсад қилган. ИҚМ аллақачон АҚШнинг Мериленд штатида ўз марказини очган ва Оак Ридге миллий лабораториясига ўз қурилмаларини етказиб берган.

Бироқ, бошқа кўплаб Европа технологик гигантларидан фарқли ўлароқ, ИҚМ ўз марказини тўлиқ океан ортига кўчириб ўтиш ниятида эмас. Компания Nasdaq Ҳелсинки биржасида ҳам рўйхатдан ўтишни режалаштирган ва Финляндиянинг Теси давлат жамғармаси каби инвесторлар кўмагига таянмоқда. Ҳозирда компаниянинг 420 нафар ходимининг катта қисми Эспоо ва Мюнхен шаҳарларида фаолият юритиб, глобал миқёсда кенгайиш стратегиясини амалга оширмоқда.

Хулоса ўрнида айтиш мумкинки, ИҚМнинг биржага чиқиши квант технологиялари лаборатория деворларидан чиқиб, реал иқтисодиётга кириб келаётганининг рамзидир. Аммо инвесторлар учун бу ҳали ҳам юқори таваккалчиликка эга бўлган соҳа бўлиб қолмоқда. Технологиянинг келажаги олимларнинг квант чипларини барқарорлаштириш ва уларни оммавий ишлаб чиқаришга мослаштириш қобилиятига боғлиқ бўлади.