Хитойда дунёдаги илк нейродинамик чип яратилди: У айрим вазифаларда GPUдан 478 марта тезроқ

Хитойлик олимлар микроэлектроника соҳасида улкан бурилиш ясашга муваффақ бўлишди. Пекин университети тадқиқотчилари ва Хитой фанлар академияси мутахассислари ҳамкорликда дунёдаги биринчи мемристорли нейродинамик чипни тақдим этишди. Ушбу ишланма маълумотларни бевосита хотиранинг ўзида қайта ишлаш (ин-меморй компутинг) технологиясига асосланган бўлиб, ҳисоблаш тезлиги бўйича амалдаги энг кучли график процессорларни (GPU) ортда қолдиради. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

ИTome нашрининг хабар беришича, янги чип 40 нанометрли технологик жараён асосида ишлаб чиқарилган. Тадқиқот натижалари нуфузли Ссиенсе журналида эълон қилинди. Мазкур ихтиронинг асосий ўзига хослиги шундаки, у нейродинамик тизимларнинг бир қадамли ҳисоблаш вақтини 2,12 миллисекундгача қисқартиришга имкон берган. Бу кўрсаткич ихтисослашган мураккаб вазифаларда замонавий видеокарталардан 50 баравардан 478 бараваргача тезроқдир.

Хотира ва ҳисоблашнинг уйғунлиги

Анъанавий компьютер архитектурасида маълумотлар хотира ва процессор ўртасида тиниmsиз ҳаракатланади, бу эса сезиларли кечикишлар ва энергия сарфига сабаб бўлади. Хитойлик муҳандислар қўллаган фазали мемристорлар эса бир вақтнинг ўзида ҳам маълумотни сақлаш, ҳам ҳисоблаш функциясини бажаради. Бундай ёндашув маълумот узатишдаги “тўсиқ”ларни олиб ташлайди ва тизим самарадорлигини кескин оширади.

Чипнинг техник тавсифлари ҳам диққатга сазовор: унинг ҳисоблаш массиви майдони бор-йўғи 0,28 мм² ни ташкил этади. Қурилма 50 MHz частотада ишлайди ва ўз ичига дастурлаштириладиган импульслар генерацияси схемалари, аналог-рақамли ўзгартиргичлар ҳамда бошқа муҳим компонентларни қамраб олган. Кичик ҳажмга қарамай, у ўта мураккаб алгоритмларни сониянинг мингдан бир улушларида қайта ишлашга қодир.

Сунъий интеллект ва тиббиёт учун янги имкониятлар

Ушбу технология биринчи навбатда инсон бош мияси қобиғини моделлаштириш каби ўта мураккаб илмий вазифалар учун мўлжалланган. Нейродинамик аппарат тизимларининг миллисекундлик диапазонга ўтиши сунъий интеллект (AI) тизимларини янада энергия тежамкор ва ақлли қилишга хизмат қилади. Бу келажакда робототехника ва мураккаб динамик жараёнларни бошқаришда янги даврни очиши кутилмоқда.

Ўзбекистон каби технологик трансформация жараёнидаги мамлакатлар учун ҳам бундай кашфиётлар аҳамиятли. Арзон ва самарали чиплар ишлаб чиқарилиши келажакда юқори унумдорликка эга қурилмаларнинг нархи пасайишига ва уларнинг кенг оммалашишига олиб келади. Хитойнинг ушбу ютуғи глобал яримўтказгичлар бозорида NVIDIA каби гигантлар ҳукмронлик қилаётган бир пайтда муқобил ва самаралироқ ечимлар мавжудлигини кўрсатмоқда.

Мутахассисларнинг фикрича, мемристорли чиплар яқин йилларда анъанавий транзисторли процессорларнинг ўрнини боса олмаса-да, ихтисослашган ҳисоблашлар, нейротармоқлар ва илмий тадқиқотлар йўналишида асосий драйверга айланади. Ҳозирда лойиҳа лаборатория синовларидан муваффақиятли ўтган ва уни саноат миқёсида жорий этиш устида ишлар давом эттирилмоқда.