ГПС ўрнини босувчи Пульсар тизими: Сантиметргача аниқлик ва 100 баравар кучли сигнал

АҚШнинг Хона Спасе Сйстеms компанияси глобал навигация оламида инқилоб қилишга тайёрланмоқда. Компания томонидан ишлаб чиқилаётган Пульсар тизими анъанавий ГПС технологиясига муносиб муқобил бўлиши кутилмоқда. Паст ер орбитасида (ЛEО) жойлашадиган ушбу сунъий йўлдошлар тармоғи ҳозирги тизимлардан 100 баравар кучлироқ сигнал тарқатиш имкониятига эга бўлади. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

ixbt.com маълумотига кўра, Пульсар тизимининг биринчи олтита серияли сунъий йўлдоши жорий йилнинг октябрь ойида орбитага учирилиши режалаштирилган. Компания 2027-йилга келиб ўзининг илк тижорий хизматларини ишга туширишни мақсад қилган. Тўлиқ қувват билан ишлаганда, тизим 258 та аппаратдан иборат бўлади ва ер юзининг исталган нуқтасида координаталарни бир неча сантиметргача аниқликда белгилаш имконини беради.

Шаҳар шароитида узлуксиз алоқа ва хавфсизлик

Ҳозирги ГПС тизимлари баланд бинолар орасида, қалин ўрмонларда ёки ёпиқ иншоотлар ичида сигнал йўқолиши каби муаммоларга дуч келади. Пульсарнинг паст орбитада жойлашиши ва сигнал қувватининг юқорилиги ушбу тўсиқларни енгиб ўтишга ёрдам беради. Бу айниқса автоном бошқариладиган транспорт воситалари ва дронлар учун жуда муҳимдир.

Шунингдек, янги тизим киберҳужумларга, хусусан, сигнални бўғиш (жамминг) ва сохталаштириш (споофинг) уринишларига нисбатан анча чидамли қилиб ишланмоқда. 2025-йил июль ойида SpaceX компаниясининг Falcon 9 ракетасида учирилган Пульсар-0 прототипи ўтказилган синовларда халақит берувчи қурилмаларнинг таъсир доирасини 95 фоизга қисқартиришга муваффақ бўлган.

Юқори аниқликдаги вақт синхронизацияси

Навигациядан ташқари, Пульсар тизими молия бозорлари, телекоммуникация тармоқлари ва маълумотлар марказлари (дата-сентер) учун ўта аниқ вақт синхронизациясини таъминлайди. Хона Спасе Сйстеms муҳандислари ГПС сунъий йўлдошларидаги қимматбаҳо атом соатларидан воз кечиб, махсус дастурий усуллар ёрдамида 10 наносекундлик аниқликка эришишни режалаштирмоқда.

Янги тизимнинг ўзига хос жиҳатларидан бири унинг мавжуд инфратузилма билан мослигидир. Компания баёнотига кўра, кўплаб амалдаги ГПС қабул қилувчи қурилмалар аппарат қисмини алмаштирмасдан, шунчаки дастурий таъминотни янгилаш орқали Пульсар сигналини қабул қила олади. Ҳозирда навигация техникаси ишлаб чиқарувчилари билан ушбу йўналишда ҳамкорлик дастурлари бошлаб юборилган.

Ўзбекистон каби жадал ривожланаётган ҳудудлар учун бундай технологиялар келажакда қишлоқ хўжалигида аниқ деҳқончилик қилиш, логистика тизимларини оптималлаштириш ва ақлли шаҳар лойиҳаларини татбиқ этишда янги имкониятлар эшигини очиши мумкин. Паст орбитадаги сунъий йўлдошлар сонининг ортиши глобал миқёсда рақамли алоқа сифатини янги босқичга олиб чиқади.