SpaceX коинотда сунъий йўлдошларни таъмирлайдиган илк «механик»ни орбитага олиб чиқади

Илон Маск бошқарувидаги SpaceX компанияси бугун, 21-июль куни коинот саноатида инқилобий қадам бўлиши кутилаётган МРВ-МEП миссиясини амалга оширади. Флорида штатидаги Канаверал бурнидан учириладиган Falcon 9 ракетаси орбитага ўзига хос коинот «механиги»ни олиб чиқади. Ушбу миссия сунъий йўлдошларнинг хизмат муддатини бевосита коинотнинг ўзида узайтиришга қаратилган илк кенг кўламли лойиҳадир. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Миссия доирасида Northrop Grumman компаниясининг шўъба корхонаси — СпасеЛогистикс томонидан ишлаб чиқилган Миссион Роботик Веҳикле (МРВ) аппарати ва учта Миссион Эхтенсион Под (МEП) модули геостационар орбитага етказилади. Ушбу лойиҳанинг асосий мақсади — ёқилғиси тугаётган ёки техник носозликка учраган сунъий йўлдошларни атмосферада ёниб кетишдан сақлаб қолиш ва уларнинг фаолиятини давом эттиришдир.

МРВ аппарати ўзига хос роботлаштирилган сервис воситаси бўлиб, у АҚШ Ҳарбий-денгиз кучлари тадқиқот лабораторияси томонидан яратилган иккита уч метрлик манипулятор-«қўллар» билан жиҳозланган. Ушбу механик қўллар ёрдамида робот МEП модулларини мижозларнинг сунъий йўлдошларига ўрнатади. Бу жараён коинотда мураккаб муҳандислик ишларини инсон аралашувисиз бажариш имконини беради.

Коинотдаги «ҳаёт қутқарувчилари»

Миссион Эхтенсион Под (МEП) модуллари ихчам қурилмалар бўлиб, улар ўзининг электр двигател тизимига эга. Сунъий йўлдошга ўрнатилгандан сўнг, модул асосий аппаратнинг орбитадаги ҳолатини бошқариш ва йўналишини сақлаш вазифасини ўз зиммасига олади. Northrop Grumman маълумотларига кўра, битта шундай модул оғирлиги икки тонна атрофида бўлган сунъий йўлдошнинг умрини камида саккиз йилга узайтириши мумкин.

Янги тизимнинг илк мижозлари Австралиянинг Оптус оператори ва Интелсат компанияси бўлди. Улар аллақачон ўз аппаратлари учун модулларга буюртма беришган. Дастлабки вазифалар бажарилгандан сўнг, МРВ аппарати орбитада қолиб, келгусида бошқа сунъий йўлдошларни кўздан кечириш, кўчириш ва модернизация қилиш ишларида иштирок этади.

Ушбу миссиянинг яна бир муҳим жиҳати — МРВ аппаратининг коинотда ёқилғи қуйиш имкониятига эга эканлигидир. Қурилма АҚШ Коинот кучлари томонидан тасдиқланган Пассиве Рефуелинг Модуле интерфейси билан жиҳозланган. Бу стандарт сервис аппаратидан анча узоқ вақт фойдаланиш ва келажакдаги мураккаб миссияларни амалга ошириш учун замин яратади.

ixbt.com хабарига кўра, ушбу парвоз SpaceX учун ҳам ўзига хос аҳамиятга эга. Falcon 9 ракетасининг биринчи поғонаси геостационар орбитага чиқиш учун сарфланадиган юқори энергия туфайли Ерга қайтарилмайди. Бу ушбу тезлаткич учун 32-чи ва охирги парвоз бўлади. Бунгача у Халқаро коинот станциясига юк ташиш ва Starlink лойиҳаси доирасидаги кўплаб миссияларда хизмат қилган.

Ушбу технологиянинг ривожланиши Ўзбекистон каби ўзининг телекоммуникация йўлдошларига эга бўлишни режалаштираётган давлатлар учун ҳам стратегик аҳамиятга эга. Келажакда қимматбаҳо аппаратларни янгисига алмаштирмасдан, уларни коинотда таъмирлаш орқали маблағларни сезиларли даражада тежаш имконияти туғилади.