Хакерларга тўлов қилиш киберҳужумларни тўхтатмайди: Янги тадқиқот натижалари

Кибержиноятчилар томонидан амалга ошириладиган товламачилик ҳужумлари бугунги кунда глобал иқтисодиёт учун энг катта хавфлардан бирига айланди. Кўплаб компаниялар ўз маълумотларини қайтариб олиш ёки уларнинг тарқалиб кетишининг олдини олиш мақсадида хакерларга катта миқдорда маблағ тўлашга рози бўлишади. Бироқ, сўнгги тадқиқотлар шуни кўрсатмоқдаки, жиноятчиларга пул тўлаш муаммонинг ечими эмас, балки янги ҳужумлар учун таклифномадир. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.

Проофпоинт киберхавфсизлик компанияси ўтказган тадқиқотга кўра, хакерларга тўлов қилган компанияларнинг учдан бир қисмидан кўпроғи такрорий товламачиликка дуч келган. 953 та ташкилот ўртасида ўтказилган сўров натижалари шуни кўрсатадики, кибержиноятчилар бир марта пул олгандан сўнг, жабрланувчини тинч қўйиш ўрнига, янги талаблар билан қайта мурожаат қилишни одат тусига айлантирмоқда. Бу ҳолат рақамли дунёда товламачилар билан келишувга эришишнинг имконсиз эканлигини яна бир бор исботламоқда.

Нега хакерлар билан музокара ўтказиш хавфли?

Хавфсизлик бўйича мутахассисларнинг таъкидлашича, жиноятчилар билан "яхши ният" асосида келишиб бўлмайди. Проофпоинт маълумотларига кўра, рансомваре (товламачи дастурлар) ҳужумлари эндиликда оддий бир марталик транзакциядан кўп босқичли босим ўтказиш механизмига айланган. Хакерлар нафақат тизимни блоклаб қўйишади, балки ўғирланган маълумотларни оммага эълон қилиш билан таҳдид қилиб, бир неча бор пул ундиришга ҳаракат қилишади.

Ҳатто хакерлар ўғирланган маълумотларни ўчириб ташлашга вада берган тақдирда ҳам, амалиётда бунинг тескариси кузатилмоқда. Масалан, ўтган ойда Клуе маркетинг тадқиқот фирмаси хакерлар билан келишувга эришганини ва маълумотлар йўқ қилинганини эълон қилган эди. Бироқ, кейинчалик маълум бўлишича, бошқа бир хакерлар гуруҳи ўша маълумотларнинг нусхасини қўлга киритган ва мижозлар яна хавф остида қолган. Бу каби ҳолатлар жиноятчилар ўртасида маълумотлар алмашинуви ёки ўзаро рақобат мавжудлигини кўрсатади.

Йирик компаниялар мисолидаги аччиқ тажриба

2024-йилда АҚШнинг Чанге Ҳеалткаре компанияси билан боғлиқ воқеа кибержиноятчиликнинг нақадар мураккаблигини кўрсатиб берди. Россиялик хакерлар гуруҳи 192 миллион кишининг тиббий маълумотларини ўғирлаганидан сўнг, компания бир эмас, балки икки хил жиноятчилар гуруҳига алоҳида тўлов қилишга мажбур бўлди. Бу гуруҳлар ўртасидаги ички низолар сабабли, компания ўз мижозлари маълумотларини ҳимоя қилиш учун бир неча бор маблағ сарфлашига тўғри келди.

Буюк Британия ҳуқуқ-тартибот идоралари ЛоккБит хакерлик гуруҳига қарши ўтказилган операция давомида яна бир муҳим фактни аниқлашди. Полиция маълумотларига кўра, ЛоккБит серверларида тўловни амалга оширган қурбонларнинг маълумотлари ҳамон сақланиб келаётган бўлган. Бу эса хакерларнинг "тўлов эвазига маълумотларни ўчириш" ҳақидаги вадалари шунчаки ёлғон эканлигини тасдиқлайди.

Ўзбекистонлик фойдаланувчилар ва маҳаллий компаниялар учун ҳам бу жуда муҳим огоҳлантиришдир. Киберхавфсизлик мутахассислари қуйидаги чораларни тавсия этади:

• Маълумотларнинг мунтазам равишда захира нусхаларини (баккуп) яратиш;
• Ходимларнинг кибер-гигиена бўйича билимларини ошириш;
• Ҳеч қачон хакерларга тўлов қилмаслик, чунки бу фақат жиноятчиликни молиялаштиради;
• Замонавий антивирус ва ҳимоя тизимларидан фойдаланиш.

Хулоса ўрнида айтиш мумкинки, кибер-товламачиларга пул тўлаш нафақат молиявий зарар, балки компания обрўсига ҳам путур етказади. Энг яхши ҳимоя — ҳужум содир бўлишидан олдин тизим хавфсизлигини таъминлаш ва хакерлар билан ҳар қандай мулоқотдан воз кечишдир.