Технология оламида катта сана: Афсонавий Зилог Z80 процессори 50 ёшга тўлди
Ҳисоблаш техникаси тарихидаги энг машҳур ва узоқ умр кўрган 8 битли чиплардан бири — Зилог Z80 процессори ўзининг 50 йиллик юбилейини нишонламоқда. 1976-йилнинг июль ойида тақдим этилган ушбу микросхема нафақат ўз даврининг инқилобий маҳсулоти бўлди, балки ярим аср давомида саноат ва маиший электроника соҳасида ўз ўрнини сақлаб қола олди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.
ixbt.com маълумотига кўра, Зилог Z80 процессори деярли 48 йил давомида узлуксиз ишлаб чиқарилди. Фақатгина 2024-йилнинг июн ойига келибгина Зилог компанияси Z84C00 оиласига мансуб чиплар учун буюртмаларни қабул қилишни тўхтатди. Бу каби узоқ ишлаб чиқариш сикли технология оламида жуда кам учрайдиган ҳодиса бўлиб, процессорнинг нақадар ишончли ва оммабоп бўлганидан далолат беради.
ЗХ Спектрум ва Гаме Бой даврининг пойдевори
Z80 ўз даврида кўплаб афсонавий қурилмаларнинг "юраги" вазифасини ўтаган. Айниқса, 1980-йилларда бутун дунёда, жумладан, собиқ иттифоқ ҳудудида ҳам ниҳоятда машҳур бўлган ЗХ Спектрум компьютерлари айнан шу процессор базасида ишлаган. Шунингдек, ТRS-80, МСХ ва Осборне 1 каби илк шахсий компьютерлар ҳам ушбу чип туфайли кенг оммалашган.Ўйин саноатида ҳам Зилог Z80 ўчмас из қолдирди. Қуйидаги машҳур ўйин тизимлари айнан шу чип ёрдамида ишлаган:
- Нинтендо Гаме Бой портатив консоласи;
- Сега Мастер Сйстем ва Гаме Геар ўйин приставкалари;
- КоулкоВисион тизими;
- Пак-Ман каби машҳур аркада автоматлари.
Арзонлик ва самарадорлик уйғунлиги
Z80 нинг муваффақияти унинг Intel 8080 процессори билан тўлиқ дастурий мослигида эди. Бу эса мавжуд КП/М операцион тизими ва дастурларини ҳеч қандай қийинчиликсиз ишлатиш имконини берган. Бундан ташқари, чип ичига ўрнатилган DRAM хотирани янгилаш контроллери компьютерлар платасидаги қўшимча микросхемалар сонини камайтириш ва қурилма таннархини арзонлаштиришга хизмат қилган.Компьютер тарихи музейи маълумотларига кўра, ушбу лойиҳани ишлаб чиқиш учун Эххон компанияси томонидан 500 минг доллар инвестиция киритилган бўлиб, ишчи прототипларни яратишга 400 минг доллар атрофида маблағ сарфланган. Бу сармоя ўзини бир неча минг баробар оқлади деб баралла айтиш мумкин.
Ҳатто уй компьютерлари кучлироқ процессорларга ўтиб кетганидан кейин ҳам, Z80 саноат автоматикасида, турли контроллерлар ва махсус ускуналар таркибида узоқ йиллар хизмат қилди. 2024-йил баҳорида Зилог ярим ўтказгичли пластиналар ишлаб чиқаришни тўхтатиши муносабати билан ушбу афсонавий оиланинг ҳаётий сикли якунланганини расман эълон қилди. Шунга қарамай, Z80 технология тарихида энг муваффақиятли ва таъсир доираси кенг архитектура сифатида қолади.
Изоҳлар 0
…