NASA космик телескопи 4 миллиард долларлик бюджет муаммосидан сўнг учирилишга ҳозирланмоқда

АҚШ Миллий космонавтика ва аэронавтика бошқармасининг (NASA) қиймати 4 миллиард долларга баҳоланаётган Нанкй Грасе Роман космик телескопи барча молиявий ва ташкилий синовлардан муваффақиятли ўтиб, фазога учиш босқичига етиб келди. IXBT.com нашри тарқатган маълумотларга кўра, деярли икки ўн йиллик давомида тайёрланган ушбу улкан илмий лойиҳа бир йил аввал ёпилиб кетиш хавфи остида қолган эди, бироқ жамоанинг қатъияти туфайли миссия сақланиб қолинди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Маълум бўлишича, ўтган йили АҚШ маъмурияти томонидан таклиф этилган кенг кўламли молиявий қисқартиришлар натижасида лойиҳа тақдири қалтис аҳволга тушиб қолган. 2026-йилги молиявий йилда маблағни икки мартадан зиёдга — 156,6 миллион долларгача қисқартириш режалаштирилганига қарамай, мутахассислар ўз ишини давом эттирди. Ўша пайтда қурилма аллақачон 95 фоизга тайёр ҳолатда эди.

Молиявий қийинчиликлар ва космос сари йўл

Қисқартиришлар шароитида жамоа кадрлар етишмовчилиги ва чекланган ресурслар билан ишлашга мажбур бўлди. Шунга қарамай, инженерлар ва олимлар телескопи тайёрлаш ишларини тўхтатмадилар. Натижада, бугунги кунда барча тўсиқлар ортда қолиб, қурилма ўзининг якуний манзилига йўл олишга шай ҳолатга келди.

Режаларга кўра, Нанкй Грасе Роман телескопининг узоқ кутилган учирилиши жорий йилнинг 30-августига белгиланган. Ушбу муҳим вазифани бажариш учун SpaceX компаниясининг Falcon Heavy оғир элтувчи ракетаси танланган. Ракета ёрдамида коинотга кўтариладиган аппарат Ер билан боғлиқ қатор илмий муаммоларни ҳал этишга хизмат қилади.

Ноёб имкониятлар ва келажакдаги тадқиқотлар

Фазога муваффақиятли чиққач, космик кема Еримиздан тахминан 1,5 миллион километр узоқликда жойлашган L2 Лажранж нуқтасига йўналтирилади. Мазкур нуқта турли астрономик кузатувларни амалга ошириш учун энг қулай ҳудудлардан бири ҳисобланади ва илмий жиҳатдан улкан аҳамиятга эга.

Мутахассисларнинг таъкидлашича, қиймати 4 миллиард долларга тенг бўлган ушбу телескоп қоронғи материя ҳамда қоронғи энергияни ўрганиш, янги экзосайёраларни излаш ва коинотнинг сир-асрорларини кузатишда туб бурилиш ясаши кутилмоқда. Унинг энг муҳим афзалликларидан бири шундаки, қурилманинг кўриш майдони машҳур James Webb телесникидан тахминан 50 баробар кенгроқдир.

Кенг қамровли кузатув қобилияти олимларга оламнинг энг йирик ва тафсилотларга бой тасвирларини қўлга киритиш имконини беради. Яқин ўтгача ёпилиб кетиш хавфи остида бўлган мазкур лойиҳа эндиликда инсониятнинг коинот ҳақидаги тасаввурларини тубдан ўзгартириб юборишга қодир реал воқеликка айланди.