Токио университети космик кемалар учун "магнит қалқони"ни синовдан ўтказди

Токио университети тадқиқотчилари кўп марта фойдаланиладиган космик аппаратларнинг атмосферага киришидаги термал юкламани кескин камайтиришга қаратилган инновацион технологияни синовдан ўтказди. Ixbt.com маълумотига кўра, олимлар оғир иссиқлик изоляциясидан воз кечиб, магнитогидродинамик тормозланишни ўрганиш учун махсус экспериментал қурилма яратишди. Лаборатория шароитида ўтказилган тажрибада кучли электромагнит аппарат модели атрофидаги қизиган қатлам структурасини ўзгартиришга муваффақ бўлди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Маълумки, космик аппарат атмосферага гипертовуш тезлигида кириб келганда унинг олд қисмида зарба тўлқини ҳосил бўлади. Атрофдаги газ эса бир неча минг градусгача қизиб, қисман плазмага айланади. Ҳозирги кунда ушбу ўта юқори ҳароратдан ҳимояланиш учун махсус иссиқликка чидамли плиталар ёки аблацион материаллардан фойдаланилади. Бироқ бундай ҳимоя воситалари конструкция массасини сезиларли даражада ошириб, доимий хизмат кўрсатишни талаб этади.

Магнитогидродинамик ёндашув афзалликлари

Таклиф этилаётган янги ёндашув бевосита ионлашган газга таъсир кўрсатишга асосланган. Кучли магнит майдони иссиқ плазма қатламини кенгайтириб, уни аппарат сиртидан узоқлаштириши керак. Назарий жиҳатдан бу корпуснинг қизишини камайтириш билан бирга, аэродинамик қаршиликни ошириб, тезликни тезроқ пасайтиришга ҳам ёрдам беради. Авваллари бундай тажрибалар асосан кичик моделлар ичига ўрнатилган доимий магнитлар ёрдамида ўтказилган.

Бироқ олдинги усуллар магнит майдонининг кучи ва конфигурациясини ўзгартириш имкониятини чеклаб қўйган эди. Япониялик олимлар эса уларнинг ўрнига созланиши мумкин бўлган ғалтаклар тизимига эга ихчам импульслı электромагнитдан фойдаланишди. Синовлар давомида моделга секундига 7 километрдан ортиқ тезликдаги зарба тўлқини таъсир кўрсатди.

Тажриба натижалари ва истиқболлар

Зарба тўлқини атиги ўнлаб микросеуния давом этгани боис, тадқиқотчилар унинг юзага келиши, электромагнит импульси ва юқори тезликдаги камера тасвирини ўта юқори аниқликда синхронлаштиришга мажбур бўлишди. Тажрибада 1,24 ва 1,58 Tesla кучланишига эга магнит майдонини олишга эришилди. Бу аввалги қурилмаларда ишлатилган неодимий доимий магнитлар имкониятидан икки баравар юқори натижани кўрсатди.

Электромагнит ёқилгандан сўнг, қизиган газнинг ёруғлик тарқатувчи қатлами 15 фоизга қалинлашгани кузатилди. Бу магнит майдони плазма қатламининг ҳолати ва структурасини ҳақиқатдан ҳам ўзгартирганини билдиради. Ҳозирча гап тайёр космик қалқон ҳақида эмас, фақат лаборатория тажрибаси ҳақида бормоқда, бироқ келгусида технология реал шароитларда синовдан ўтказилиши кутилмоқда.