Xitoyda “uchar avtomobil” deb ataladigan, vertikal ko‘tarilib-qo‘na oladigan yangi avlod havo transporti bozorga yanada yaqinlashmoqda. Gap elektr dvigatelli eVTOL (vertikal uchish-qo‘nishga mo‘ljallangan) qurilmalari haqida ketyapti: muhandislar buni “ko‘rgazmada uchadigan texnologiya”dan haqiqiy xizmatga aylantirish bosqichiga o‘tkazmoqchi.
Ayrim ishlab chiqaruvchilar 2026 yilning o‘zidayoq avvalgi buyurtmalar bo‘yicha yetkazib berishni boshlash, ommaviy yetkazib berishni esa 2026 yil oxirigacha yo‘lga qo‘yish rejalarini tilga olyapti.
Masala faqat texnikada emas, qoidalarda ham
Bunday transport uchun “uchadi-yu, qo‘nadi” degan gapning o‘zi kamlik qiladi — uning shahar ichida xavfsiz harakatlanishi, yo‘nalishlar, havo yo‘laklari, qo‘nish maydonchalari va dispetcherlik nazorati bo‘yicha aniq reglament kerak. Xitoyda aynan shu yo‘nalishda “past balandlikdagi iqtisodiyot” (low-altitude economy) degan katta dastur tezlashgani aytilyapti: turizm, logistika, qutqaruv xizmatlari va keyinroq yo‘lovchi tashish.
Shu nuqtada muhim jihat — qonunchilik ham yangilanmoqda. Masalan, Xitoyda fuqaro aviatsiyasi qonuniga o‘zgartishlar kiritilib, dronlar va xavfsizlik talablarini rasmiy tartibga solish kuchaytirilgani, qoidalarning bir qismi 2026 yil 1 iyuldan kuchga kirishi xabar qilingan. Bu past balandlikdagi havo harakatiga doir umumiy nazoratni qattiqroq tizimga solishga xizmat qiladi.
Qaysi shaharlar “uchar transport”ga yo‘l ochishi mumkin
Xitoyning bir qator yirik shaharlari past balandlikda havo transporti infratuzilmasini rejalashtirish va me’yorlarni yangilashga tayyorlanayotgani haqida turli manbalarda ma’lumotlar uchraydi. Ayniqsa, Shenchjen kabi shaharlarda past balandlikdagi havo maydonlarini bosqichma-bosqich ochish, qo‘nish-uchish nuqtalari tarmog‘ini shakllantirish kabi rejalar tilga olingan.
Bu degani: 2026 yilga borib texnika tayyor bo‘lsa ham, uning ommaviy hayotga kirib kelishi shahar infratuzilmasi va qonun-qoidalar “ulgurishi”ga qattiq bog‘liq bo‘ladi.
Nega bu Xitoy uchun katta signal?
Tahlilchilar bu segmentni Xitoy mahsulotlarining texnologik raqobatbardoshligiga yangi dalil, deb ko‘ryapti: ishlab chiqarish, sertifikatlash, infratuzilma va bozorni bir vaqtning o‘zida “yugurtirish” — katta davlat masshtabidagi ish. Shu sabab ham ayrim kompaniyalar 2026 yilning ikkinchi yarmidayoq yetkazib berish haqida gapira boshlagan.
Yakunda bir narsa aniq: “uchar avtomobil” mavzusi endi fantastika emas, lekin hali ham “sabr va qoidalar” rejimida. Agar 2026 yil oxirigacha birinchi real yetkazib berishlar boshlansa, keyingi bosqichda eng katta kurash — xavfsiz, arzon va ommaviy xizmatga aylantirish bo‘ladi.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
