Buyuk Britaniyada har yili 750 mingdan ortiq avtomobil izsiz yoʻqolmoqda

Buyuk Britaniya avtomobil bozorida jiddiy inqiroz kuzatilmoqda: har yili mamlakat yoʻllaridan 750 mingga yaqin transport vositasi rasmiy hisobotlardan gʻoyib boʻlmoqda. Ushbu avtomobillarning katta qismi oʻgʻirlangan, noqonuniy ravishda qismlarga ajratilgan yoki soxta davlat raqamlari bilan harakatlanmoqda, bu esa mamlakatda jinoyatchilik va sugʻurta xarajatlarining oshishiga sabab boʻlmoqda. Bu haqda Autocar.co.uk xabar beradi.

Vehicle Recyclers Association (Avtomobillarni qayta ishlash assotsiatsiyasi) rahbari Andy Lathamning Autocar nashriga maʼlum qilishicha, avtomobillarning bunday miqyosda yoʻqolishi savdo sohasidagi ayrim boʻshliqlar bilan bogʻliq. DVLA (Haydovchilar va transport vositalarini litsenziyalash agentligi) maʼlumotlariga koʻra, har yili 650 mingdan 841 minggacha avtomobilning keyingi taqdiri nomaʼlumligicha qolmoqda.

Noqonuniy eksport va "qora" bozor muammosi

Lathamning taʼkidlashicha, garchi ayrim avtomobillar foydalanishdan chiqarilgani haqida qonuniy roʻyxatdan oʻtkazilsa-da, ularning aksariyati hujjatlarsiz chet elga eksport qilinmoqda yoki yashirin sexlarda qismlarga ajratilmoqda. Nazoratning sustligi jinoyatchilarga konteynerlar orqali ehtiyot qismlar va shinalarni xorijga yuborish imkonini bermoqda. Shuningdek, litsenziyasiz shaxslar tomonidan yigʻilgan detallar onlayn savdo platformalarida erkin sotilmoqda.

Hozirgi hisob-kitoblarga koʻra, Buyuk Britaniyada 1000 dan ortiq litsenziyasiz avtomobil qismlarga ajratuvchi korxonalar faoliyat yuritmoqda. Bunday noqonuniy biznes nafaqat yoʻl harakati xavfsizligiga tahdid soladi, balki barcha haydovchilar uchun sugʻurta mukofotlarining (insurance premiums) miqdori oshishiga ham olib keladi.

Soxta raqamlar va nazorat tizimidagi kamchiliklar

Jinoyatchilar oʻgʻirlangan avtomobillarning shaxsini yashirish va ANPR (avtomatik raqam tanish kameralari) tizimini aldash uchun "arvoh" yoki soxta raqamlardan keng foydalanmoqda. Britaniya yoʻllaridagi kameralar kuniga 100 millionga yaqin raqamni skaner qiladi, biroq ularning 1-2 foizi oʻqib boʻlmaydigan yoki notoʻgʻri maʼlumot beruvchi raqamlardir. Mutaxassislarning fikricha, bu koʻrsatkichning salmoqli qismi qasddan amalga oshirilgan firibgarlik natijasidir.

Motor Insurers' Bureau (MIB) vakili Martin Saundersning soʻzlariga koʻra, soxta raqamlardan foydalanish giyohvand moddalar savdosi, uyushgan jinoyatchilik va jarimalardan qochish kabi huquqbuzarliklar bilan bevosita bogʻliq. "Davlat raqamlari avtomobilni aniqlashning yagona oynasidir. Yoʻllarimizda koʻrinmas boʻlib harakatlanayotgan haydovchilar keltirayotgan zararga toqat qilib boʻlmaydi", — deydi u.

Qonunchilikka koʻra, har qanday avtomobil eksport qilinishidan oldin DVLA xabardor qilinishi, yaroqsiz holga kelganlari esa maxsus ruxsatnomaga ega markazlarda utilizatsiya qilinishi shart. Biroq amaliyotda ushbu tartib-qoidalarga rioya qilinmasligi Britaniya avtomobil bozorini "yovvoyi gʻarb"ga aylantirmoqda. Bu kabi holatlar Oʻzbekiston kabi rivojlanayotgan bozorlar uchun ham muhim dars boʻlib, avtomobillar hisobini yuritishda raqamli nazoratni kuchaytirish zarurligini koʻrsatadi.