Tezlikni pasaytirish haydovchilarga har kuni 22 million dollar tejash imkonini beradi

AQSHdagi Minnesota universiteti tadqiqotchilari avtomobil yoʻllarida belgilangan tezlik meʼyorlariga amal qilish nafaqat xavfsizlik, balki iqtisodiy jihatdan ham ulkan foyda keltirishini isbotladi. Oʻtkazilgan keng koʻlamli tahlillarga koʻra, agar barcha haydovchilar tezlik cheklovlariga qatʼiy rioya qilsalar, bir kunda 22 million dollargacha yoqilgʻi mablagʻlarini tejash mumkin boʻladi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Olimlar AQSH yoʻllarida amalga oshirilgan 120 milliondan ortiq safarlar maʼlumotlarini oʻrganib chiqishdi. Tadqiqot davomida avtomobillarning harakatlanish dinamikasi, yoʻllardagi tezlik cheklovlari va relyef balandliklari hisobga olindi. Hisob-kitoblar shuni koʻrsatdiki, tezlikni meʼyorlashtirish natijasida har kuni 25 million litr yoqilgʻi tejaladi va atmosferaga chiqariladigan karbonat angidrid miqdori 57 ming metrik tonnaga kamayadi.

Ekologiya va vaqt balansi

Tadqiqot mualliflari tezlikning yoqilgʻi sarfiga taʼsiri fizika qonuniyatlariga koʻra avvaldan maʼlum boʻlsa-da, real hayotiy vaziyatlardagi miqyos birinchi marta bunday aniqlikda baholanganini taʼkidlamoqda. Eng qiziqarli jihati shundaki, tezlikni pasaytirish haydovchilarning kundalik safar vaqtini oʻrtacha 1 daqiqadan kamroqqa uzaytiradi, xolos. Yaʼni, vaqtdan yutish maqsadida yuqori tezlikda harakatlanish amalda sezilarli foyda bermaydi, lekin xarajatlarni keskin oshiradi.

Hozirgi vaqtda ichki yonuv dvigatelli avtomobillar AQSH umumiy energiya isteʼmolining 14,6 foizini tashkil qiladi. Zamonaviy avtomobillar texnologik jihatdan tejamkorroq boʻlsa-da, ularning dvigatellari quvvati ortib borayotgani haydovchilarga yuqori tezlikka oson chiqish imkonini bermoqda. Bu esa oʻz navbatida yoqilgʻi sarfining asossiz ortishiga sabab boʻladi.

Kelajakdagi rejalar va Oʻzbekiston uchun ahamiyati

Olimlar tezlikni pasaytirishni mavjud avtoparkni yangilamasdan turib iqtisodiy samaradorlikka erishishning eng arzon va tezkor usuli deb hisoblamoqda. Tadqiqotning keyingi bosqichida mutaxassislar keskin tezlanish (agressiv haydash) omillarini oʻrganishni rejalashtirgan. Buning uchun maxsus datchiklar bilan jihozlangan elektromobillardan foydalaniladi.

Oʻzbekiston sharoitida ham ushbu tadqiqot natijalari dolzarb hisoblanadi. Mamlakatimizda yoʻl harakati xavfsizligini taʼminlash maqsadida koʻplab hududlarda tezlik cheklovlari 60 km/soat etib belgilangan. Bu nafaqat baxtsiz hodisalarning oldini olishga, balki haydovchilarning hamyonini asrashga hamda shaharlardagi ekologik holatni yaxshilashga xizmat qiladi. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, haydash odatlarini biroz oʻzgartirish orqali ham shaxsiy, ham davlat miqyosida katta iqtisodiy natijaga erishish mumkin.