AQSH Prezidenti Donald Tramp Erondagi hukumatga qarshi davom etayotgan shiddatli namoyishlar fonida Tehronga nisbatan «keskin choralar» ko‘rish imkoniyatlarini ko‘rib chiqmoqda. «The Wall Street Journal» nashrining xabar berishicha, Vashington allaqachon Yaqin Sharqdagi ittifoqchilarini ehtimoliy harbiy amaliyotlardan ogohlantirgan. Britaniyaning «The Telegraph» gazetasi esa voqealar rivojining to‘rtta asosiy ssenariysini tahlil qildi.
1. «Ramziy zarbalar»: Tehronga jiddiy ogohlantirish
Birinchi variantga ko‘ra, AQSH Eron hukumatiga namoyishchilarni qatl etish va qonli qatag‘onlar javobsiz qolmasligini ko‘rsatib qo‘yish uchun cheklangan havo hujumlarini uyushtirishi mumkin.
- Nishonlar: Islom inqilobi muhofizlari korpusi (IIMK) bazalari yoki yadroviy dastur obyektlari.
- Maqsad: Rejimni repressiyalarni to‘xtatishga majbur qilish.
- Xavf: Agar zarbalar yetarlicha kuchli bo‘lmasa, Tehron buni AQSHning ojizligi deb qabul qilishi va vaziyat yanada keskinlashishi mumkin.
2. Keng ko‘lamli kampaniya: Rejimni ag‘darish
Ikkinchi ssenariy Erondagi mavjud tuzumni butunlay yo‘q qilishga qaratilgan davomli va yopirilma bombardirovkalarni nazarda tutadi.
- Strategiya: Nafaqat harbiy bazalar, balki davlat boshqaruvi idoralari, sud, prokuratura va rasmiy nashrlar ham nishonga olinadi.
- Muammo: Buning uchun AQSH mintaqaga qo‘shimcha aviatashuvchi guruhlarni jalb qilishi kerak. Shuningdek, tashqi tajovuz eronliklarni amaldagi hukumat atrofida jipslashtirib yuborishi xavfi mavjud.
3. Oliy rahbar Ali Xominaiyning yo‘q qilinishi
Vashington ma’muriyati uchun «Venesuela ssenariysi» (Maduroni qo‘lga olish rejasi) kabi keskin qadam jozibador ko‘rinishi mumkin. Uchinchi variant — Eron oliy rahbarini jismoniy yo‘q qilish.
- Kutilayotgan natija: Xominaiysiz qolgan rejim vakillari o‘z jonini saqlash uchun AQSH talablariga (yadroviy quroldan voz kechish va boshqalar) rozi bo‘lishi taxmin qilinadi.
- Xavf: Xominaiy nafaqat siyosiy, balki diniy yetakchi. Uning o‘ldirilishi butun Yaqin Sharqda diniy nizolar va keng ko‘lamli urush olovini yoqib yuborishi mumkin.
4. Kiberurush va axborot ko‘magi
To‘rtinchi yo‘l — bevosita harbiy aralashuvsiz, namoyishchilarni axborot va texnologiyalar bilan qo‘llab-quvvatlash.
- Usullar: Eron hukumat tarmoqlariga kiberhujumlar uyushtirish, Starlink terminallarini mamlakatga yetkazish orqali internet blokadasini yorib o‘tish.
- Ekspertlar fikri: Ayrim tahlilchilar bu variant uchun vaqt boy berilganini, endilikda faqat tashqi harbiy bosimgina rejimni to‘xtata olishini aytmoqda.
Sizningcha, AQSHning Eron ichki ishlariga harbiy aralashuvi mintaqada tinchlik o‘rnatadimi yoki vaziyatni yanada izdan chiqaradimi?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
