Donald Tramp tashabbusi bilan tuzilgan yangi xalqaro tuzilma — “Tinchlik kengashi” atrofidagi bahslar Davosda yanada qizidi. Reuters agentligi Oq uydagi ismi oshkor etilmagan yuqori lavozimli manbaga tayanib, 2026-yil 21 yanvar holatiga taxminan 35 ta davlat ushbu kengashga qo‘shilishga rozilik bildirganini xabar qildi.
Taklif 60 davlatga ketgan, rad etish hammaga ham oson emas
Reuters ma’lumotlariga ko‘ra, taklifnomalar taxminan 60 davlat rahbarlariga yuborilgan va ular orasida Rossiya, Belarus hamda Xitoy ham bor. Agentlik suhbatlashgan ayrim siyosatchilar va delegatlar “Tramp bilan munosabatni buzib qo‘ymaslik” uchun taklifni rad etishga jur’at qilmaslik ehtimoli haqida gapirgan — ya’ni bu yerda diplomatik hisob-kitob qattiq ishlayapti.
Reuters maqolasida qayd etilishicha, ayrim amaldorlar shaxsiy muloqotlarda “qo‘shilish tanlov emas, majburiyatdek qabul qilinyapti” degan ruhda fikr bildirgan. G‘arb delegatlaridan biri esa Vashingtonning tariflar siyosati, Eron, Venesuela, G‘azo va Grenlandiya bo‘yicha qat’iy pozitsiyalarini misol qilib keltirgan.
Nizom Davosda imzolanishi kutilmoqda
Ma’lumotlarga ko‘ra, “Tinchlik kengashi” nizomi 22 yanvar kuni Davosda imzolanishi rejalashtirilgan. Yangi tuzilma raisi sifatida Trampning o‘zi ko‘zda tutilgan. Ijro qo‘mitasi tarkibida AQSH davlat kotibi Marko Rubio, Trampning kuyovi Jared Kushner, Britaniyaning sobiq bosh vaziri Toni Bler va boshqalar bo‘lishi aytilmoqda.
Yevropa nima uchun bezovta?
Aynan Yevropa poytaxtlarida eng katta xavotir — qaror qabul qilish vakolatlarining asosan Tramp qo‘lida jamlanishi. Reuters ko‘rgan loyiha hujjatlarida, Tramp “kengash” raisi lavozimini deyarli umrbod saqlab qolishi mumkinligi haqidagi bandlar Yevropa diplomatlarini o‘ylantirayotgani ta’kidlanadi: u faqat o‘z xohishi bilan yoki ijro qo‘mitasi a’zolari bir ovozdan qaror qilsa, lavozimdan ketishi mumkin.
Shu bilan birga, Reuters’ga izoh bergan yevropalik diplomatga ko‘ra, YEI davlatlari masalani o‘zaro muhokama qiladi, ammo yakuniy qaror har bir mamlakatning milliy manfaatlariga ko‘ra alohida qabul qilinadi.
Kim “yo‘q” dedi, kim hali o‘ylayapti?
Reuters xabarlarida Fransiya prezidenti Emmanuel Makron taklifni rad etish niyatida ekani, Fransiya TIV rahbari Jan-Noel Barro esa nizom “Fransiyaning xalqaro majburiyatlariga mos kelmasligi”ni aytgani keltiriladi. Shvetsiya va Norvegiya ham qo‘shilmaslikka qaror qilgan. Italiya va Germaniya esa hali yakuniy qaror bermagani aytilmoqda.
Germaniyada esa tanqidlar ochiq: Reuters keltirishicha, GFR vitse-kansleri va moliya vaziri Lars Klingbayl “qo‘shimcha xalqaro institutlar kerak emas, bizda BMT bor, uni mustahkamlash kerak” degan mazmunda fikr bildirgan.
Xulosa
Qisqasi, “Tinchlik kengashi” g‘oyasi tez start oldi — 35 ta davlat “ha” dedi, lekin Yevropada “bu tuzilma qanday boshqariladi, kim oxirgi so‘zni aytadi” degan savollar hali ham qattiq. Davosdagi imzo marosimigacha ushbu loyiha atrofidagi tortishuvlar yana qizishi mumkin — diplomatiyada ba’zan “tinchlik” so‘zi eng katta siyosiy savdoni ham boshlab beradi.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
