Moskva viloyatiga qarashli Pushino shahridagi maktabda kutilmagan voqea kuzatildi: 11-sinf o‘quvchisi laboratoriya mashg‘uloti paytida tasodifan qiziqarli ilmiy topilmaga duch keldi. “MK” xabariga ko‘ra, o‘quvchi Nikolay Ulikov zamburug‘lar bilan ishlash jarayonida o‘simliklarda mog‘or va boshqa zamburug‘larning ko‘payishini to‘xtatishi mumkin bo‘lgan bakterial shtammni payqagan.
Dars davomida o‘quvchilar Petri kosalarida tipratikan qo‘ziqorinini yetishtirishga harakat qilgan. Qo‘ziqorin tabiatdan olingani uchun u bilan birga turli “begona” mikroorganizmlar ham muhitga tushib ketgani ehtimol qilinmoqda.
Biroz vaqt o‘tgach esa Ulikov Petri kosasida g‘alati manzarani ko‘rgan: kichik bakterial koloniya atrofida “halo” — ya’ni steril halqa paydo bo‘lgan. Eng qizig‘i, aynan shu halqa ichidan tashqarida boshqa mikroorganizmlar o‘smagan.
Keyingi kuzatishlar shuni ko‘rsatganki, aniqlangan bakterial shtamm zamburug‘lar o‘sishini bostiradigan modda ajratib chiqaradi. Ana shu modda koloniya atrofida steril zona hosil qilib, zamburug‘ va boshqa mikroorganizmlarning tarqalishiga to‘siq bo‘lgan.
O‘quvchining aytishicha, bu topilma muayyan zamburug‘larga qarshi xususiyatga ega bo‘lishi mumkin va kelgusidagi tadqiqotlar uchun katta qiziqish uyg‘otadi. Eng muhim nuqta — bunday bakteriyalar qishloq xo‘jaligida ekinlarni zamburug‘li kasalliklardan asrashda qo‘l kelishi ehtimoli bor. Ya’ni og‘ir kimyoviy vositalarni kamaytirib, tabiiyroq va samarali himoya yo‘llarini ishlab chiqish imkoniyati paydo bo‘ladi.
Qisqasi, oddiy laboratoriya darsidan boshlangan holat kelajakda kattaroq ilmiy yo‘nalishga aylanishi mumkin. Ilmda ba’zan eng katta qadamlar aynan shunday “tasodif”lardan boshlanadi.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
