SpaceX rahbari Ilon Mask yaqin yillarda koinot rejalarini yanada aniqroq qilib qo‘ydi: kompaniya avval Oyda “o‘z-o‘zini rivojlantiradigan shahar” barpo etishga urg‘u beradi, Marsda baza va shahar qurish esa keyinroq bosqichma-bosqich boshlanadi. Bu haqda u «X» ijtimoiy tarmog‘idagi izohi orqali ma’lum qildi.
Maskning tushuntirishicha, Oy loyihasi “tezroq tutiladigan” maqsad: uni 10 yildan kamroq vaqt ichida yo‘lga qo‘yish mumkin. Marsda doimiy aholi punktini shakllantirish esa ancha uzoq — 20 yildan ham ko‘proq muddat talab qiladi.
Nega aynan Oy? Bu yerda gap “orzu”da emas, oddiy logistikada. Mask aytadi: Oyga parvozlarni taxminan har 10 kunda tashkil qilish mumkin, sayohat ham nisbatan qisqa — taxminan ikki kun. Marsga borish esa faqat sayyoralar bir-biriga mos keladigan davrda — 26 oyda bir marta imkoniyat paydo qiladi va bir tomonga uchish taxminan olti oyga cho‘ziladi. Qisqasi: Oy — “tez test”, Mars — “uzoq marafon”.
Shunga qaramay, Mask Mars mavzusini yopib qo‘ygani yo‘q. Uning ta’kidlashicha, SpaceX Marsda shahar qurishni baribir ko‘zlaydi va bu ishlarni taxminan 5–7 yildan keyin boshlashga harakat qiladi. Ammo asosiy ustuvor yo‘nalish — sivilizatsiya kelajagini “sug‘urtalash” va bu yo‘lda Oy tezroq natija beradi, deydi tadbirkor.
Bu bayonotlar ortida yana bir katta signal bor: media xabarlariga ko‘ra, SpaceX investorlarga yaqin istiqbolda Oy dasturlariga ko‘proq e’tibor qaratishini yetkazgan. Xabarlarda hatto 2027 yil mart oyida ekipajsiz Oyga qo‘nish maqsadi tilga olinadi.
Albatta, bu yerda “reja” va “reallik” o‘rtasidagi farqni unutmaslik kerak: koinotdagi har bir katta qadam — muhandislik, xavfsizlik, moliya va siyosiy-hamkorliklar degani. Lekin Maskning logikasi tushunarli: Oyga tez-tez uchish mumkin bo‘lsa, texnologiyani tezroq sinovdan o‘tkazish, xatolarni tezroq tuzatish va infratuzilmani bosqichma-bosqich kengaytirish osonlashadi. Mars esa kam imkoniyatli “oyna” sabab har bir urinishni juda qimmatga tushiradi.
Eng qizig‘i — bu yondashuv “romantika”ni o‘ldirmaydi, aksincha, uni tizimga soladi. Oyda muvaffaqiyatli “shaharcha” ishga tushsa, Marsga ketadigan yo‘lda eng muhim narsa — tajriba va ishonch paydo bo‘ladi. Xulosa oddiy: avval yaqinni “qo‘lga kiritib”, keyin uzoqqa qattiq qadam. (Ha, bu xuddi sportzal: avvaliga forma, keyin rekord.)
Kelajakka qarasak, bu qarorlar butun sohani tezlatishi mumkin: Oy missiyalari ko‘paysa, yangi materiallar, energiya yechimlari, hayotni ta’minlash tizimlari va logistikada raqobat kuchayadi. Mars esa — navbatdagi katta maqsad. Ya’ni, “katta orzu” hali ham tirik, faqat endi u kalendar va hisob-kitob bilan yashayapti.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
