Eron Rossiya bilan havo himoyasini kuchaytirishga qaratilgan yirik kelishuvga yaqinlashgani haqida xabarlar tarqaldi. Financial Times manbalariga ko‘ra, Tehron 500 ta “Verba” ko‘chma uchirish qurilmalari va taxminan 2500 ta 9M336 turidagi raketa xaridi bo‘yicha 500 million yevro atrofidagi shartnoma tuzgan.
Nashr ma’lum qilishicha, kelishuv 2025 yil dekabr oyida Moskvada rasmiylashtirilgan, yetkazib berish esa uch yillik davrga mo‘ljallangan (FTda 2027–2029 yillar bo‘yicha grafik ham tilga olinadi).
Manbalar ta’kidlashicha, Tehron bunday qadamga havodan berilayotgan tahdidlar fonida, ayniqsa dronlar va past balandlikdagi zarbalar xavfi kuchaygan davrda kelgan. “Verba” aynan shunday ssenariylarga qarshi — past uchuvchi havo maqsadlari va uchuvchisiz apparatlarga qarshi ishlatilishi mumkin bo‘lgan mobil tizim sifatida qaralyapti.
Shu ortiqcha detal ham bor: Rossiya va Eronning strategik hamkorligi haqidagi bitimlar muhokamasi oldindan ham yurib kelayotgan bo‘lsa-da, bu safar harbiy-texnik aloqalar alohida tezlashgani sezilyapti. 2025 yil 17 yanvar kuni ikki davlat “kompleks strategik sheriklik” ruhidagi shartnomani imzolagani haqida ochiq manbalarda ham qayd etilgan.
Biroq muhim nukta: bu sheriklik hujjatida “o‘zaro mudofaa majburiyati”, ya’ni bir-birini avtomatik himoya qilish bandi yo‘qligi ham avvaldan aytilgan. Demak, hozirgi yaqinlashuv ko‘proq hamkorlik va qurol-yarog‘ savdosi logikasida ketayapti, “ittifoq” formatidan emas.
Fevral o‘rtasida esa Tehron va Vashington munosabatlarida keskinlik saqlanib turgan paytda, Rossiya va Eron harbiy-dengiz kuchlari janubiy yo‘nalishlarda qo‘shma mashqlar o‘tkazgani haqida xabarlar chiqdi. Bu manyovrlar Ummon ko‘rfazi va yaqin akvatoriyalar fonida tilga olindi.
Shu paytning o‘zida AQSHning Yaqin Sharqdagi harbiy ishtiroki ham kuchayib borayotgani haqidagi signallar ko‘paydi. Axios xabariga ko‘ra, Donald Tramp muzokaralar muvaffaqiyatsiz ketsa, mintaqada yana bir aviatashuvchi guruhini joylashtirish variantini ham ko‘rib chiqayotganini aytgan. FT esa sputnik tasvirlari orqali mintaqadagi aviatsiya kuchlari ko‘payganini yoritgan.
Xulosa oddiy: Eron havo himoyasini “qayta yig‘ish”ga urinayapti, Rossiya esa bu orqali ham iqtisodiy, ham geosiyosiy ta’sirini kengaytiryapti. AQSH esa diplomatiya bilan bir vaqtda kuch namoyishini ham oshiryapti. Bu uchburchakda eng xavflisi — har bir yangi kelishuv va har bir manyovr mintaqadagi nervni yanada taranglashtirib qo‘yadi.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
