Foto: WANA / Reuters
Eronda hokimiyat o‘tish davri rasman boshlandi. Prezident Mas’ud Pizishkiyon davlat teleradiokompaniyasi orqali millatga murojaat qilib, muvaqqat kengash o‘z faoliyatini boshlaganini va u “aziz imom” deb atagan Ali Xominaiy yo‘lidan qat’iyat bilan borishini ma’lum qildi. Reuters va boshqa xalqaro manbalar ham Eronda oliy rahbar vakolatlarini vaqtincha o‘z zimmasiga oluvchi kengash ishga tushganini tasdiqlamoqda.
Eron Konstitutsiyasiga ko‘ra, oliy rahbar lavozimi bo‘shab qolganida mamlakatni vaqtincha boshqarish uchun uch kishilik kengash tuziladi. Reuters xabariga qaraganda, ushbu tuzilma tarkibiga prezident Mas’ud Pizishkiyon, sud hokimiyati rahbari G‘ulomhusayn Muhsiniy Ejeiy va Fiqh kengashi vakili sifatida Alizara Arofiy kirgan. Demak, Pizishkiyonning bayonoti shunchaki siyosiy chiqish emas, balki konstitutsion mexanizm amalda ishga tushganining rasmiy tasdig‘i bo‘ldi.
Pizishkiyon murojaatida yana bir muhim nuqtani urg‘uladi: u Eron bu hujumlarni javobsiz qoldirmasligini ochiq aytdi. Prezidentning so‘zlariga ko‘ra, mamlakat dushmanlarining bazalari va imkoniyatlarini yo‘q qilish orqali ularni umidsizlikka tushirish niyatida. Bu ritorika hozirgi sharoitda Eronning nafaqat siyosiy, balki harbiy javob yo‘lini ham ochiq qoldirayotganini ko‘rsatmoqda. Al Jazeera ham Pizishkiyon idorasi bu hodisani “katta jinoyat” deb baholaganini va qasos ruhidagi bayonot berganini yozdi.
Prezidentning avvalroq Telegram orqali tarqatilgan bayonoti ham xuddi shu keskin ruhda bo‘lgan. Unda Xominaiyning o‘ldirilishi “Amerika-sionist ittifoqining musulmonlarga, ayniqsa dunyo shialariga qarshi ochiq urushi” sifatida talqin qilingan. Bu ifoda Eron ichida voqeaga faqat davlat rahbari o‘limi emas, balki diniy-siyosiy va sivilizatsion zarba sifatida qaralayotganini anglatadi. Al Jazeera’ning 1-mart kungi materiallarida aynan shu kayfiyat kuchli aks etgan.
Bu bayonotlar 28 fevral kuni Isroil va AQSH tomonidan Eronga berilgan zarbalar fonida yangradi. Reuters bilan suhbatlashgan isroillik rasmiy avvalroq ushbu zarbalar davomida Eron oliy rahbari Ali Xominaiy va prezident Mas’ud Pizishkiyon ham nishonlardan biri bo‘lganini aytgan edi. Keyinchalik Reuters Xominaiyning halok bo‘lganini va bu hodisa Eronda hokimiyat bo‘shlig‘ini keltirib chiqarganini yozdi.
Qisqasi, Pizishkiyonning chiqishi Eronda yangi siyosiy bosqich boshlanganini rasman mustahkamladi: bir tomonda — muvaqqat kengash ish boshladi, ikkinchi tomonda — davlat rahbariyati keskin javob ritorikasini tanladi. Endi eng katta savol shu: bu o‘tish davri faqat ichki boshqaruv bilan cheklanadimi yoki u mintaqada yanada kattaroq eskalatsiyaga olib keladimi?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
