AQSH prezidenti Donald Trampning Eron haqidagi navbatdagi keskin bayonotlari Yaqin Sharqdagi tarang vaziyatni yanada jiddiy tusga kiritdi. CNN telekanaliga telefon orqali bergan suhbatida u Amerika hali Eron bo‘ylab eng og‘ir va hal qiluvchi zarbalarni boshlamaganini aytib, hozircha amalga oshirilayotgan amaliyotlardan ham qoniqayotganini yashirmadi. Trampning ta’kidlashicha, Vashingtonning asosiy va eng katta harbiy bosqichi hali oldinda.
Amerika rahbari intervyu davomida juda dag‘al va keskin iboralardan foydalanib, Eronga qarshi amaliyot “juda kuchli” kechayotganini, AQSH esa dunyodagi eng qudratli armiyaga ega ekanini aytgan. Uning so‘zlarida o‘zini ishonchli tutish, harbiy bosimni yanada kuchaytirishga tayyorlik va qarshi tomonga ruhiy signal yuborish urinishi yaqqol seziladi. Tramp bu jarayonni “hali eng qattiq bosqichiga yetmagan” operatsiya sifatida tasvirlab, “katta to‘lqin” tez orada kelishi mumkinligini urg‘ulagan.
Suhbat chog‘ida unga AQSH Eron xalqiga faqat harbiy emas, balki boshqa usullar bilan ham yordam berayaptimi, degan savol ham berilgan. Tramp bunga tasdiqqa yaqin mazmunda javob qaytargan, ammo aynan qanday choralar nazarda tutilayotganiga aniq izoh bermagan. Shu bilan birga, u hozirgi vaziyatda odamlar uyidan chiqmasligi ma’qul ekanini, chunki ko‘chalar xavfsiz emasligini ham qo‘shimcha qilgan. Bu esa vaziyat harbiy to‘qnashuv doirasidan chiqib, kengroq beqarorlik alomatlarini ham ko‘rsatayotganini anglatadi.
Trampning aytishicha, u uchun eng kutilmagan holatlardan biri Eronning mintaqadagi ayrim arab davlatlari — jumladan, Bahrayn, Iordaniya, Kuvayt, Qatar va Birlashgan Arab Amirliklari tomoniga ham tahdidli harakatlar boshlagani bo‘lgan. U buni Vashington uchun noxush syurpriz sifatida baholab, endi Fors ko‘rfazi davlatlari ham to‘qnashuvga tortilishi mumkinligiga ishora qilgan. Bunday rivojlanish esa mojaroni faqat Eron va Isroil o‘rtasidagi qarama-qarshilik emas, balki butun mintaqani qamrab olishi mumkin bo‘lgan xavfli bosqichga olib chiqadi.
Ayni paytda, New York Post’ga bergan boshqa intervyusida Tramp yana bir o‘ta muhim bayonot bilan chiqdi. U, agar zarurat tug‘ilsa, Eron hududiga Amerika quruqlik qo‘shinlari kiritilishi ehtimolini ham rad etmasligini bildirdi. Prezidentning bu fikri ko‘pchilikni yanada hushyor torttirdi, chunki so‘nggi yillarda Vashington rahbarlari odatda bunday ssenariyni ochiq tilga olmaslikka harakat qilardi. Tramp esa, aksincha, “kerak bo‘lsa” bunday qarordan qochmasligini ochiq aytdi.
Mojaroning keskinlashuvi 28-fevral kuni AQSH va Isroilning Erondagi nishonlarga qaratilgan yirik zarbalari bilan yangi bosqichga o‘tdi. Reuters xabariga ko‘ra, ushbu hujumlar ortidan Eron oliy rahbari Ali Xominaiy halok bo‘lgani haqida xabarlar tarqalgan, keyingi kunlarda esa Isroil va Eron o‘rtasida o‘zaro zarbalar davom etgan. Shuningdek, mintaqadagi AQSH obyektlari va boshqa nishonlarga nisbatan ham javob hujumlari haqida xabarlar berilgan.
Qisqasi, Trampning so‘nggi bayonotlari shunchaki oddiy siyosiy chiqish emas, balki yangi, yanada og‘ir harbiy bosqichga ishora sifatida ko‘rilmoqda. Agar “katta to‘lqin” haqidagi tahdid amalga oshsa, Yaqin Sharqdagi vaziyat yanada keskinlashishi, urush geografiyasi kengayishi va global bozorlardan tortib xavfsizlikkacha bo‘lgan ko‘plab sohalarga ta’sir o‘tkazishi mumkin. Endi dunyo e’tibori bir nuqtaga qaratilgan — Vashington navbatdagi qadamni qachon va qanday shaklda tashlaydi?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
