AQSH prezidenti Donald Trampning navbatdagi keskin bayonoti Yaqin Sharqdagi tarang vaziyatni yanada jiddiylashtirdi. Uning aytishicha, Eron rahbariyatining yangi tarkibi yana bir kuchli zarba qabul qilgan va buning oqibatlari ancha sezilarli bo‘lishi mumkin. Biroq Amerika rahbari, har doimgidek, gapning eng qiziq joyida to‘xtab, zarbaning aynan kimga yoki qaysi nuqtaga berilganini ochiqlamadi.
Bu bayonot fonida bir narsa aniq: Vashingtonning ritorikasi tobora qattiqlashmoqda. Tramp avvalroq ham Eronga qarshi operatsiyani to‘xtatish niyati yo‘qligini bildirgan, ammo keyingi chiqishlarida urushning maqsadi haqida turlicha izoh berib kelmoqda. Shu bois uning har bir yangi gapi xalqaro maydonda yanada katta qiziqish va xavotir uyg‘otmoqda.
Eslatib o‘tamiz, 28 fevral kuni boshlangan AQSH–Isroil qo‘shma amaliyoti Erondagi eng yuqori rahbariyatga og‘ir zarba bergan edi. Aynan shu hujumlar oqibatida Eron oliy rahbari Ali Xominaiy halok bo‘ldi va bu voqea mamlakat ichida hokimiyat vorisligi masalasini juda keskin va nozik nuqtaga olib keldi.
3 mart kuni esa mojaro yana yangi bosqichga o‘tdi. Qum shahrida Ekspertlar kengashi bilan bog‘liq binoga havo-raketa zarbasi berilgani haqida xabarlar tarqaldi. Bu tuzilma Eronda yangi oliy rahbarni tanlashda hal qiluvchi o‘rin tutadi. Shuning uchun ushbu hujum oddiy harbiy epizod emas, balki to‘g‘ridan to‘g‘ri siyosiy markazga qaratilgan bosim sifatida baholanmoqda.
Ayrim Eron manbalarida zarba paytida binoda yuqori martabali diniy va siyosiy arboblar bo‘lishi mumkinligi aytildi. Shu bilan birga, dastlabki xabarlarda odamlar oldindan evakuatsiya qilingani va kengash a’zolari orasida qurbonlar qayd etilmagani ham tilga olinmoqda. Biroq bu ma’lumotlar hozircha barcha mustaqil xalqaro manbalar tomonidan to‘liq tasdiqlanganicha yo‘q.
Bir narsa aniq: binoga yetgan zarar katta va bu hujum Eronda hokimiyat almashinuvi jarayoniga ruhiy hamda tashkiliy bosimni yanada kuchaytirishi mumkin. Trampning “eng yomon ssenariy” haqidagi gaplari ham aynan shu manzara fonida aytilayotgani uchun yanada xavotirli eshitilmoqda.
Qisqasi, bu endi shunchaki navbatdagi zarba emas. Bu — Erondagi yangi siyosiy tartib shakllanishidan oldin berilgan, katta geosiyosiy ma’no kasb etuvchi signal. Endi barcha nigoh bir savolga qaratilgan: bu bosim Tehronni yanada zaiflashtiradimi yoki aksincha, mojaroni yanada chuqurlashtiradimi?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
