Yaqin Sharqdagi geosiyosiy bo‘ronlar fonida dunyo nigohi yana ikki yirik kuch — Eron va AQSHning harbiy muvozanatiga qaratildi. Bu shunchaki raqamlar jangi emas, balki "qimmatbaho texnologiyalar" va "arzon ammo samarali asimmetriya" o‘rtasidagi murakkab shaxmat o‘yinidir. Zamin.uz ekspertlarning ushbu mavzudagi chuqur tahlillarini e’tiboringizga havola etadi.
Bugungi kunda ehtimoliy to‘qnashuv haqida gap ketganda, bir tomonning bahaybat ballistik raketalari va ikkinchi tomonning yuqori aniqlikdagi qanotli raketalari o‘rtasidagi farq asosiy mavzuga aylandi. Ammo urush taqdirini faqat qurol emas, balki iqtisodiy va ijtimoiy chidamlilik hal qiladi.
Eron: Cheklovlar qurshovidagi texnologik "fenomen"
Ko‘pchilik Eronni sanksiyalar tufayli zaiflashgan davlat deb hisoblaydi. Biroq Tehronning ichki salohiyati ancha teranroq:
- Ilmiy poydevor: Mamlakatda ta’lim darajasi, ayniqsa ayollar orasida oliy ma’lumotlilar qatlami keskin oshgan. Bu muhandislik va innovatsiyalar uchun mustahkam baza yaratdi.
- Mahalliylashtirish: Tashqi bozordan uzilgan Eron gaz turbinalari, dvigatellar va murakkab texnikalarni o‘z kuchi bilan ishlab chiqarishni o‘rgandi.
- Dronlar va Raketalar: Eronning ballistik raketalari strategik bosim vositasi bo‘lsa, “Shahed” tipidagi dronlari arzonligi va aniqligi bilan jahon harbiy bozorida shov-shuv keltirib chiqardi.
Asimmetrik javob: Dengizdagi "chaqqon" xavf
Eron AQSHning ulkan aviatashuvchilariga qarshi to‘g‘ridan to‘g‘ri jang qilmaydi. Tehron strategiyasi — asimmetriya:
Kichik tezyurar katerlar, kamikadze-qayiqlar va yarim suv osti apparatlari Fors ko‘rfazi va Ho‘rmuz bo‘g‘ozini AQSH floti uchun "tuzoq"qa aylantirishi mumkin.
Qimmatbaho kemalarni arzon va ko‘p sonli vositalar bilan ishdan chiqarish — Eronning asosiy ko‘ziri.
AQSH: Global qudratning zaif tomonlari
Amerika Qo‘shma Shtatlari dunyoning eng boy harbiy mashinasiga ega bo‘lsa-da, uning ham o‘z to‘siqlari bor:
- Qimmat resurslar: “Tomagavk” kabi raketalar juda samarali, ammo ular cheklangan va ishlab chiqarish vaqt talab etadi.
- Dronlar tanqisligi: AQSHda Eronnikidek arzon va ommaviy qo‘llaniladigan zarba dronlari yetarli emas.
- Inson omili: Vashington inson yo‘qotishlariga juda sezgir. Eronning murakkab geografiyasi va katta aholisi quruqlikdagi operatsiyani AQSH uchun "ikkinchi Afg‘oniston" yoki undan ham battarroq bo‘lishidan dalolat beradi.
Eronning "oxilles tovoni": Havo mudofaasi
Islom Respublikasining eng zaif nuqtasi — zamonaviy havo hujumidan mudofaa tizimlarining kamligidir. Agar AQSH masofadan turib yuqori aniqlikdagi aviatsiya zarbalarini yo‘llasa, Eronning mahalliy tizimlari bunday bosimga bardosh berishi qiyin kechadi. Shuningdek, quruqlikdagi texnik jihozlanish (tanklar va BMP) borasida ham Tehron ancha orqada.
Yakuniy xulosa: Kim g‘olib bo‘ladi?
Tahlilchilarning fikricha, bu urushda "tezkor g‘alaba" degan tushuncha yo‘q.
"Bu to‘qnashuv kimda qurol ko‘pligi bilan emas, balki kimning strategiyasi arzonroqqa tushishi va kim siyosiy jihatdan uzoqroq chidashi bilan hal bo‘ladi."
AQSH Eronning harbiy bazalariga jiddiy zarar yetkaza olishi mumkin, biroq Eronning tarqoq infratuzilmasi va yashirin obyektlari uni butunlay tiz cho‘ktirishga yo‘l qo‘ymaydi. Natijada, bu to‘qnashuv har ikki tomon uchun o‘ta qimmatga tushuvchi va mintaqani yillar davomida beqaror qiluvchi jarayonga aylanishi mumkin.
Sizningcha, zamonaviy urushlarda yuqori texnologiyali qimmat qurollar muhimmi yoki Eron qo‘llayotgan arzon va ommaviy dronlar strategiyasimi?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
