Eron Hurmuz bo‘g‘ozini ochish uchun AQSHdan qanday 7 talabni bajarishni so‘ramoqda?

Hurmuz bo‘g‘ozi orqali xalqaro kemalar harakati qayta tiklanishi mumkin, ammo bu Vashingtonning Tehron talablarini qabul qilishi va avval yo‘l qo‘yilgan xatolarni tan olishiga bog‘liq. Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Arakchi strategik suv yo‘lini ochish qiyin emasligini, buning uchun AQSH xalqaro huquqdan kelib chiqadigan Eron shartlarini bajarishi lozimligini bildirdi. Tehron esa muzokaralar bilan birga Fors ko‘rfazida yangi xavfsizlik mexanizmlarini yaratishni ham muhokama qilmoqda.
Eron Hurmuz bo‘g‘ozidagi vaziyatni hal qilish bo‘yicha o‘z pozitsiyasini yana bir bor bayon qildi. Tashqi ishlar vaziri Abbos Arakchining O‘monga tashrifi chog‘ida bildirgan fikrlariga ko‘ra, xalqaro sudna qatnovini tiklash Vashingtonning Eron talablarini bajarishi, xalqaro huquq normalaridan kelib chiqadigan majburiyatlarga amal qilishi va avvalgi xatolarni tan olishiga bog‘liq.
Tehronning pozitsiyasiga ko‘ra, bo‘g‘ozni ochish uchun murakkab texnik yechimlar talab qilinmaydi. Asosiy masala — AQSHning siyosiy qaror qabul qilishi va Eron bilan kelishuvga tayyorligidir.
Arakchi: «Bo‘g‘ozda sudna qatnovini tiklash qiyin emas»
Abbos Arakchi bu haqda O‘monga tashrifi davomida ma’lum qildi. Uning ta’kidlashicha, Hurmuz bo‘g‘ozida harakatni qayta tiklash uchun AQSH Eron tomoni ilgari surgan shartlarni qabul qilishi va o‘z zimmasiga olgan majburiyatlarni bajarishi kerak.
«Hurmuz bo‘g‘ozi orqali sudna qatnovini qayta tiklash qiyin vazifa emas. Buning uchun AQSH Eronning xalqaro huquqdan kelib chiqadigan shartlarini qabul qilishi kifoya. Mavjud vaziyatdan chiqish faqat AQSH yo‘l qo‘ygan xatolarini tan olib, avval o‘z zimmasiga olgan majburiyatlarni bajargan taqdirdagina mumkin», — deb yozdi Arakchi o‘zining Telegram kanalida.
Vazirning bayonotida Vashingtonning pozitsiyasi o‘zgarishi bo‘g‘ozdagi vaziyatni hal qilishning asosiy shartlaridan biri sifatida ko‘rsatilgan.
Eron va O‘mon Fors ko‘rfazidagi xavfsizlikni muhokama qildi
Arakchining ma’lum qilishicha, Maskatdagi maslahatlashuvlar davomida Eron va O‘mon Fors ko‘rfazida xavfsizlikni ta’minlashning yangi mexanizmlarini yaratish masalasini ham muhokama qilgan.
Eron tashqi ishlar vaziri mintaqada barqarorlikni ta’minlashda mahalliy davlatlarning roli kuchayishi kerakligini ta’kidladi. Uning fikricha, mintaqadagi mamlakatlar xavfsizlikni ta’minlash uchun xorijiy harbiy kuchlarga tayanish o‘rniga, o‘z imkoniyatlari va hamkorligiga suyanishi lozim.
Arakchi bu yo‘nalishdagi muloqot boshlanganini bildirib, mintaqaviy xavfsizlik masalalarida davlatlarning mustaqil yondashuvini qo‘llab-quvvatladi.
Tehronning Hurmuz bo‘g‘ozini ochish bo‘yicha 7 talabi nimalardan iborat?
Avvalroq Abbos Arakchi Eron AQSH bilan ekspertlar darajasida muzokaralar o‘tkazishga va ikki kunlik reja asosida Hurmuz bo‘g‘ozini ochishga tayyorligini bildirgan edi. Buning uchun Vashington Tehron tomoni ilgari surgan yettita asosiy talabni bajarishi lozim.
OAV ma’lumotlariga ko‘ra, AQSHga avval maxfiy tarzda taqdim etilgan ushbu talablar quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
1
Barcha frontlarda o‘t ochishni to‘xtatish
AQSH va Isroilning nafaqat Eronga, balki mintaqadagi uning ittifoqchilariga, xususan, Livandagi harbiy harakatlarini ham to‘xtatish talab qilinmoqda.
2
Dengiz blokadasini bekor qilish
Eron portlariga nisbatan AQSH harbiy-dengiz kuchlari tomonidan amalga oshirilayotgan blokadani to‘liq tugatish va Amerika harbiy kemalarini mojaro hududidan olib chiqish.
3
Sanksiyalarni bekor qilish
Vashingtonning Eronga nisbatan cheklovlarini, jumladan, Eron neftini jahon bozoriga eksport qilishga to‘sqinlik qiluvchi choralarni bekor qilish.
4
Muzlatilgan aktivlarni qaytarish
Xorijda bloklangan Eron davlat mablag‘laridan foydalanish imkoniyatini tiklash. Ularning miqdori kamida 12 milliard dollar deb baholanmoqda.
5
Zarar uchun kompensatsiya to‘lash
2025 va 2026 yillardagi harbiy harakatlar natijasida Eronga yetkazilgan zarar uchun to‘liq kompensatsiya berish.
6
Xavfsizlik kafolatlarini berish
AQSH va uning ittifoqchilari tomonidan Eronga nisbatan yangi hujumlar va provokatsiyalarni amalga oshirmaslik bo‘yicha kafolatlar.
7
Bo‘g‘oz ustidan nazoratning yangi tartibini tan olish
Hurmuz bo‘g‘ozida sudna qatnovini tartibga solish bo‘yicha Eron nazoratiga asoslangan yangi huquqiy rejimni mustahkamlash.
Ushbu yettita talab OAV tarqatgan ma’lumotlarga asoslangan bo‘lib, ularning AQSH tomonidan qabul qilingani yoki rasmiy kelishuvga aylangani haqida ma’lumot yo‘q.
Hurmuz bo‘g‘ozi atrofidagi vaziyat nima uchun butun dunyo uchun muhim?
Hurmuz bo‘g‘ozi jahon energetikasi va xalqaro dengiz savdosidagi eng muhim strategik yo‘nalishlardan biri hisoblanadi. Fors ko‘rfazidan jahon bozorlariga neft va boshqa energetik resurslarni tashishda ushbu suv yo‘li alohida ahamiyatga ega.
Shu sababli bo‘g‘ozdagi har qanday cheklov, harbiy keskinlik yoki sudna qatnovining to‘xtashi neft narxlari, transport xarajatlari, sug‘urta tariflari va xalqaro savdo zanjirlariga ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Eronning AQSH bilan muzokaralarga tayyorligi va Hurmuz bo‘g‘ozini ochish bo‘yicha shartlarini yana bir bor bayon qilishi mintaqada diplomatik yechim izlash imkoniyati mavjudligini ko‘rsatadi. Biroq Tehronning talablari juda keng qamrovli bo‘lib, ular nafaqat dengiz qatnovi, balki sanksiyalar, harbiy xavfsizlik, moliyaviy aktivlar va mintaqaviy siyosiy munosabatlarni ham qamrab olgan.
Obuna bilan reklama bo'lmaydi
Zamin Premium — oyiga 4 900 so'm
Mavzuga oid yangiliklar

































Izohlar0
…