Yaqin Sharqdagi geosiyosiy vaziyat tasavvur qilib bo‘lmas darajada keskinlashdi. Oq uy rahbari g‘alaba haqida bayonot berayotgan bir paytda, voqealar rivoji mutlaqo boshqa manzarani ko‘rsatmoqda. Zamin.uz ushbu murakkab mojaroning ikkinchi haftasi yakunlari va tomonlarning yashirin imkoniyatlari haqidagi tahliliy ma’lumotlarni taqdim etadi.
Shu hafta AQSH prezidenti Donald Tramp jurnalistlar bilan uchrashuvda Amerika Eron ustidan to‘liq ustunlikka erishganini e’lon qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, «hammasi birinchi soatdayoq hal bo‘lgan». Biroq, Oq uyning bu qadar qat’iy ishonchi va amaldagi voqelik o‘rtasida katta tafovut ko‘zga tashlanmoqda.
G‘alabami yoki strategik sukunat?
Agar Eronning harbiy-havo va harbiy-dengiz kuchlari haqiqatdan ham tor-mor etilgan bo‘lsa, nima uchun dunyo energiya resurslarining beshdan bir qismi o‘tadigan Ho‘rmuz bo‘g‘ozi hamon yopiq qolmoqda?
- Aviatashuvchilar masofasi: AQSHning ulkan kemalari Eron qirg‘oqlariga yaqinlashishga botinolmay, xavfsiz masofada turibdi.
- Ruminiyadagi baza: Vashingtonning Erondan 1500 kilometr uzoqlikdagi Konstansa aerodromidan qo‘shimcha joy so‘ragani g‘alabadan ko‘ra, uzoq muddatli va xavfli mudofaaga tayyorgarlikni eslatmoqda.
Eronning «yashirin qal’alari» va yangi rahbari
O‘nlab yillar davomida kuchli sanksiyalar va izolyatsiyada yashagan Eron «qora ot»ga aylandi. G‘arb devorlari ortida Tehron Vashington tasavvur ham qila olmaydigan harbiy salohiyatni shakllantirgan:
- Yer osti raketa shaharlari: Tog‘lar qa’rida joylashgan ulkan arsenallarning haqiqiy hajmi hatto Isroil razvedkasi uchun ham sir bo‘lib qolmoqda.
- Mozaik mudofaa: Har bir viloyat markaziy boshqaruvsiz ham mustaqil jang qilish qobiliyatiga ega.
Yangi Oliy Rahnamo: Bombardimonlar paytida otasi Ali Xomanaiy va butun oilasidan ayrilgan Mujtabo Xomanaiy Eronning yangi yetakchisi sifatida maydonga chiqdi. U o‘z lavozimidagi ilk bayonotidayoq AQSHdan yetkazilgan zarar uchun tovon to‘lashni va mintaqadagi Amerika bazalarini butunlay yo‘q qilishni talab qildi. Uning taslim bo‘lish niyati yo‘q.
Infratuzilmaviy urush va «chivinlar floti»
Garchi Eronning «Shahid Sulaymoniy» kabi yirik kemalari suv ostiga cho‘ktirilgan bo‘lsa-da, Tehronning «chivinlar floti» — minglab uchuvchisiz qayiqlari va dronlari hamon xavf tug‘dirmoqda.
Og‘riqli nuqtalar:
- Neft omborlari: Kerman viloyatidagi eng yirik omborlar va Bahrayndagi yoqilg‘i rezervuarlari olov ichida.
- Portlar inqirozi: Ummonning Salola va Iroqning Basra portlaridagi tankerlar «mash’al» kabi yonmoqda.
- Dubayga zarba: Dubayning qoq markazidagi xalqaro moliya markazi dron hujumidan zarar ko‘rgan.
«Temir gumbaz»ning ojizligi
Eron raketalari va dronlari Isroilning dunyodagi eng yaxshi deb hisoblangan havo hujumidan mudofaa tizimlarini muntazam ravishda «teshib» o‘tmoqda. Eron parlamenti raisi Muhammad Bager Galibafning ta’kidlashicha, ular dushman mudofaasining zaif nuqtalarini to‘liq aniqlab bo‘lishgan.
Hozirda eng katta savol — quruqlikdagi operatsiya boshlanadimi yoki yo‘q? Isroil allaqachon Livanga 20 ming askar kiritgan, biroq Eronning ichki hududlariga kirish ulkan xatarlarni va’da qilmoqda.
Sizningcha, Trampning «tezkor g‘alaba» haqidagi va’dalari haqiqatga aylanadimi yoki Eronning yer osti «raketa shaharlari» urush yo‘nalishini butunlay o‘zgartirib yuboradimi? Vaziyatning bunday keskin tus olishi jahon iqtisodiyotiga qanday ta’sir qiladi?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
