Yaqin Sharqdagi qurolli to‘qnashuvlarning global iqtisodiyotga solayotgan soyasi tobora quyuqlashib bormoqda. Vashington va Tehron o‘rtasidagi keskin tahdidlar dunyo moliya bozorlarini titratib yubordi. Zamin.uz energetika inqirozi bo‘sag‘asida turgan Osiyo bozorlaridagi vaziyat va Ho‘rmuz bo‘g‘ozi atrofidagi xavfli o‘yinlarni tahlil qiladi.
Dushanba kuni Osiyoning eng yirik fond birjalarida keskin pasayish kuzatildi. Bunga AQSH va Eron o‘rtasidagi qarama-qarshilikning yangi va xavfli bosqichga chiqqani sabab bo‘ldi. Eron bilan harbiy nizo to‘rtinchi haftasiga qadam qo‘yar ekan, investorlar orasida xavotir kuchaygan.
Birjalardagi "qora dushanba"
Mintaqaning asosiy iqtisodiy ko‘rsatkichlari quyidagicha ko‘rinish oldi:
- Yaponiya: Nikkei 225 indeksi 3,6 foizga sho‘ng‘idi.
- Janubiy Koreya: Kospi indeksi 6 foizga yaqin yo‘qotishga uchradi.
- Hongkong va Xitoy: Hang Seng 3,5 foizga, Shanhay birjasi esa 2,5 foizga pasaydi.
Ho‘rmuz bo‘g‘ozi: Dunyo iqtisodiyotining "bo‘g‘zi"
AQSH prezidenti Donald Tramp Eronga qat’iy ultimatum qo‘ydi: agar strategik muhim suv yo‘li — Ho‘rmuz bo‘g‘ozi 48 soat ichida to‘liq ochilmasa, Eronning yirik elektr stansiyalari vayron qilinadi. Bunga javoban Tehron mintaqadagi barcha energetika va suv tuzsizlantirish inshootlarini nishonga olishini bildirdi.
Yaponiya va Janubiy Koreya kabi davlatlar uchun bu haqiqiy "kashmar"dir. Zero, ularning energetik xavfsizligi aynan shu bo‘g‘oz orqali o‘tadigan neft va gaz ta’minotiga bevosita bog‘liq. Ma’lumot uchun, jahon energiya resurslarining qariyb 20 foizi aynan shu suv yo‘li orqali tashiladi.
Eng og‘ir energetika inqirozi ostonasida
Xalqaro energetika agentligi rahbari Fotih Birol mavjud vaziyatni o‘tgan asrning 70-yillaridagi neft inqirozi va 2022 yildagi voqealar bilan taqqosladi. Uning fikricha, hozirgi holat ikkita neft inqirozi va bitta gaz halokatining birlashishiga o‘xshaydi.
Bozordagi joriy narxlar:
- Brent nefti: Barreli 112,69 dollargacha ko‘tarildi.
- WTI nefti: 98,93 dollar atrofida qayd etilmoqda.
Mojaroning kuchayishi nafaqat narxlarning oshishiga, balki global miqyosda yoqilg‘i tanqisligiga olib kelishi mumkin. Isroilning Dimona va Arad shaharlariga yo‘llangan raketa zarbalari esa vaziyatni yanada chigallashtirmoqda.
Aziz muxlislar, sizningcha, Trampning ultimatumi Eronni chekinishga majbur qila oladimi? Dunyo yangi va dahshatli energetika inqiroziga tayyormi?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
