Foto: AP/picture alliance / Myanmadagi harbiy xunta rahbari Min Aung Xlaing
Janubi-sharqiy Osiyoning eng zabardast davlatlaridan biri bo‘lgan Myanmada katta siyosiy o‘zgarishlar kutilmoqda: harbiy xunta yetakchisi “qonuniy” prezident bo‘lish taraddudida.
Myanma parlamentining quyi palatasi mamlakatni amalda boshqarib kelayotgan harbiy xunta rahbari Min Aun Xlayn nomzodini vitse-prezidentlik lavozimiga ilgari surdi. Mahalliy qonunchilikka binoan, davlatning bo‘lajak rahbari aynan uch nafar vitse-prezident orasidan tanlab olinadi. Bu haqda 30 mart kuni xalqaro AFP agentligi xabar tarqatdi.
Harbiy libosdan fuqarolik kostyumiga
69 yoshli Min Aun Xlayn oliy davlat boshqaruviga yo‘l ochish maqsadida 2011 yildan beri egallab kelgan oliy bosh qo‘mondonlik lavozimidan voz kechdi. Biroq tahlilchilarning fikricha, bu shunchaki "demokratiya niqobi" ostidagi harakat bo‘lib, general "temir qo‘l" bilan boshqaruvni davom ettirish niyatida.
Bu yo‘lda u armiya ustidan nazoratni yo‘qotmaslik uchun maxsus maslahat kengashini tuzdi. Garchi oliy qo‘mondonlik tizginini o‘z yaqin maslakdoshi Ye Vin Ooga topshirgan bo‘lsa-da, harbiylar orasida paydo bo‘layotgan noroziliklar Xlaynning hokimiyatiga nisbatan maʼlum xavflarni tug‘dirishi mumkinligi aytilmoqda.
To‘ntarishdan keyingi “yangi” tartiblar
Eslatib o‘tamiz, 2021 yilning fevralida Myanmada harbiy to‘ntarish yuz bergan edi. O‘shanda demokratik yo‘l bilan saylangan rahbarlar, jumladan Nobel mukofoti sovrindori Aun San Su Chji hibsga olingan. Generallar o‘z harakatlarini saylovlardagi go‘yoki “qonunbuzarliklar” bilan oqlashga uringan bo‘lsa-da, buning birorta isboti taqdim etilmadi.
Saylovlar va harbiylarning ustunligi
2025 yil oxiri va 2026 yil boshida mamlakatda to‘ntarishdan keyingi ilk parlament saylovlari bo‘lib o‘tdi. Natijalar kutilganidek bo‘ldi: parlamentdagi o‘rinlarning katta qismi harbiylarga yaqin bo‘lgan partiya va ofitserlar tomonidan egallandi. Bu esa Min Aun Xlaynning prezidentlik kursisiga o‘tirishi uchun zarur bo‘lgan huquqiy asosni to‘liq taʼminlab beradi.
Aziz o‘quvchilar, sizningcha, generalning “fuqarolik” rahbariga aylanishi Myanmadagi ichki nizolarga chek qo‘ya oladimi? Harbiylarning siyosatga bu qadar aralashishi mamlakat kelajagiga qanday taʼsir qiladi?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
