Yaqin Sharqdagi keskinlashgan geosiyosiy vaziyat so‘nggi yillarda “Sharqiy Shveysariya” sifatida tanilgan Dubayning mavqeiga jiddiy zarba berdi. Ilgari xalqaro sarmoyadorlar va milliarderlar uchun tinch, soliq yengil va xavfsiz moliyaviy markaz sifatida qaralgan shahar endi ishonchsizlik muhiti bilan bog‘lanmoqda.
Burilish nuqtasi sifatida 28 fevral kuni urib tushirilgan Eron droni qoldiqlarining mashhur Burj Al-Arab mehmonxonasi hududiga tushishi tilga olinmoqda. Bu voqea Dubayning eng muhim “sotuv nuqtasi” — mutlaq xavfsizlik va barqarorlik obrazini sindirdi.
Ommaviy axborot vositalari, jumladan NZZ am Sonntag, ushbu vaziyatni “Dubay bir kunda investitsiya jozibasini yo‘qotgan shahar” sifatida baholamoqda. Natijada ko‘chmas mulk bozori tez surʼatda soviy boshladi: bitimlar soni keskin kamaydi, milliardlab dollarlik aylanma qisqardi va fond bozori indeksi ham pasayishga yuz tutdi.
Shu kabi holatlar fonida boy aholi va yirik kapital egalari yangi “xavfsiz boshpana” izlay boshladi. Asosiy oqim Shveysariyaning Sug kantoniga yo‘naldi. Atigi 135 ming aholiga ega bo‘lgan bu hudud past soliqlar, barqaror bank tizimi va kriptovalyuta industriyasi bilan mashhur.
Sug hozir global elita uchun yangi markazga aylanmoqda. Mahalliy moliya idoralari va ekspertlar ko‘chib kelish bo‘yicha so‘rovlar keskin ortib ketganini tasdiqlamoqda. Ayrim hollarda esa ikki xonali kvartiralarni ko‘rish uchun navbatlar paydo bo‘lmoqda — va bu navbatdagi insonlar orasida kecha Dubaydan uchib kelgan milliarderlar ham bor.
Biroq talabning oshishi yangi muammoni ham keltirib chiqardi — uy-joy yetishmovchiligi. Sugda bo‘sh obyektlar deyarli qolmagan, chet el fuqarolari uchun ruxsat olish jarayonlari esa ancha murakkab. Shu sababli oqim qo‘shni hududlarga, jumladan Lugano shahriga ham siljimoqda.
Lugano hozir Yevropa, Britaniya va boshqa davlatlardan kelayotgan sarmoyadorlar uchun muqobil markazga aylangan. Rieltorlar bu yerda ham talab keskin oshganini taʼkidlashmoqda.
Shu bilan birga, BAA hukumati kapitalni saqlab qolish uchun soliq imtiyozlarini yumshatish va rezidentlik shartlarini yengillashtirish kabi choralarni ko‘rmoqda. Ammo ekspertlar fikricha, asosiy omil hali ham xavfsizlik va barqarorlikka ishonchdir.
Moliyaviy mutaxassislar taʼkidlashicha, boylar uchun eng muhim narsa — bu faqat daromad emas, balki kapitalni saqlash kafolati. Hozirgi vaziyat esa global elita uchun eski, ishonchli markazlar — xususan Shveysariyaning ahamiyati yana-da ortib borayotganini ko‘rsatmoqda.
Xulosa qilib aytganda, geosiyosiy beqarorlik bir shaharning qulashiga, boshqasining esa yangi moliyaviy markaz sifatida ko‘tarilishiga sabab bo‘lmoqda.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
