Soʻnggi yillarda dunyo taʼlim tizimida muhim oʻzgarish kuzatilmoqda — maktablarda mobil telefonlardan foydalanishni cheklash siyosati tobora kengayib bormoqda. 2026 yilga kelib, bunday chora-tadbirlarni joriy etgan mamlakatlar soni deyarli ikki baravarga oshgani qayd etilmoqda.
Yuneskoning Taʼlim monitoringi boʻyicha global hisobotiga koʻra, bugungi kunda jahon taʼlim tizimlarining 58 foizi maktablarda smartfonlardan foydalanishni cheklagan yoki toʻliq taqiqlagan. Qiyos uchun, 2023 yilda bu koʻrsatkich atigi 24 foizni tashkil etgan edi. Bu esa qisqa vaqt ichida qanchalik keskin oʻzgarish roʻy berganini koʻrsatadi.
Mutaxassislar ushbu tendensiyani bir nechta muhim omillar bilan izohlamoqda. Avvalo, oʻquvchilar diqqatining pasayishi, dars jarayonida chalgʻish holatlarining koʻpayishi asosiy sabab sifatida koʻrsatilmoqda. Shuningdek, kiberbulling muammosi, ijtimoiy tarmoqlarning bolalar ruhiyatiga salbiy taʼsiri va ortiqcha ekran vaqti ham jiddiy xavotir uygʻotmoqda. Taʼkidlanishicha, bu omillar taʼlim samaradorligini pasaytirishi mumkin.
Soʻnggi paytlarda Boliviya, Xorvatiya, Malta hamda Maldiv orollari kabi davlatlar ham milliy darajada ushbu cheklovlarni joriy etdi. Ayrim mamlakatlarda esa bu masala qonunchilik darajasigacha olib chiqilib, yanada qatʼiy tartiblar ishlab chiqilmoqda.
Ekspertlar fikricha, smartfonlardan foydalanishni cheklash oʻquvchilarning darsdagi faolligini oshirish, oʻzaro jonli muloqotni kuchaytirish va umumiy taʼlim muhitini yaxshilashga xizmat qiladi. Biroq barcha mutaxassislar ham bir xil fikrda emas. Ayrimlari texnologiyalarni toʻliq taqiqlash oʻrniga, ulardan toʻgʻri va samarali foydalanish madaniyatini shakllantirish muhimligini taʼkidlamoqda.
Qisqacha aytganda, maktablarda smartfonlarga nisbatan cheklovlar joriy etish bugungi kunda global taʼlim siyosatidagi eng dolzarb va tez rivojlanayotgan yoʻnalishlardan biriga aylanib bormoqda. Bu trend kelajakda yanada kengayishi ehtimoldan xoli emas.
