15:20 / 30.04.2026

Hoʻrmuz boʻgʻozida yangi ittifoq: Trampning Eronga qarshi strategik rejasi

Yaqin Sharqdagi keskinlik yangi bosqichga koʻtarilmoqda. AQSH prezidenti Donald Tramp maʼmuriyati dunyo iqtisodiyoti uchun strategik ahamiyatga ega boʻlgan Hoʻrmuz boʻgʻozida nazoratni oʻrnatish va kemalar qatnovini tiklash maqsadida xalqaro hamjamiyatni birlashishga chaqirdi. Zamin.uz ushbu yangi geosiyosiy tashabbus va uning ortidagi maqsadlarni tahlil qiladi.

MFC – Dengiz xavfsizligining yangi formati

AQSH Davlat departamenti diplomatik kanallar orqali Maritime Freedom Construct (MFC) deb nomlangan yangi formatni ilgari surmoqda. Ushbu tashabbusning asosiy jihatlari quyidagilardan iborat:

Muvofiqlashtirish: Ishtirokchi davlatlar oʻrtasida tezkor axborot almashish va diplomatik saʼy-harakatlarni birlashtirish.
Ishtirok shakli: Loyiha rasman harbiy blok hisoblanmasa-da, davlatlarga «diplomatik» yoki «harbiy sherik» sifatida qoʻshilish imkoni berilmoqda.
Sanksiyalar nazorati: Dengiz yoʻllarida cheklovlar ijrosini qatʼiy taʼminlash koʻzda tutilgan.
Hamkorlik: Yangi tuzilma Buyuk Britaniya va Fransiyaning mavjud xavfsizlik tashabbuslari bilan uygʻunlikda faoliyat yuritadi.

Qarama-qarshilik: Blokada va neft inqirozi

Joriy yilning fevral oyi oxiridan buyon Hoʻrmuz boʻgʻozi Eron tomonidan yopib qoʻyilgan. Bunga javoban rasmiy Vashington ham Eron portlariga kiruvchi kemalarga nisbatan blokadani kuchaytirdi. Ushbu «dengiz jangi» global neft bozorida taʼminot zanjirining uzilishiga va narxlar beqarorligiga olib kelmoqda.

Muhim fakt: Tramp maʼmuriyati Tehronni iqtisodiy inqiroz yoqasiga olib kelish uchun portlar blokadasini davom ettirish niyatida.

Tehronning diplomatik yurishi

Vaziyat qaltis tus olayotgan bir paytda, Eron Tashqi ishlar vaziri Abbos Arogʻchi Pokiston orqali Vashingtonga murojaat yoʻlladi. Eron tomoni quyidagi shartni taklif qilmoqda:

AQSH dengiz blokadasini zudlik bilan bekor qilishi kerak.
Buning evaziga yadroviy dastur boʻyicha muzokaralar keyingi bosqichga oʻtkaziladi.

Biroq Oq uy hozircha bu taklifga ijobiy javob berishga shoshilmayapti va bosimni kuchaytirishda davom etmoqda.

Aziz mushtariylar, sizningcha, yangi xalqaro koalitsiya tuzilishi Hoʻrmuz boʻgʻozidagi inqirozni hal qila oladimi? Bunday iqtisodiy bosimlar Tehronni muzokaralar stoliga qaytarishga majbur qiladimi yoki vaziyat yanada keskinlashadimi?