Assalomu alaykum, aziz va muhtaram saytimiz o‘quvchilari! Bugun dunyoning eng yirik harbiy kuchlaridan biri bo‘lgan Xitoy armiyasi ichida jiddiy siyosiy «zilzila» yuz bermoqda. Xitoy Xalq Respublikasi raisi Si Jinping o‘zi lavozimga tayinlagan oliy martabali harbiylarga nisbatan ishonchsizlik bildira boshladi. Zamin.uz ushbu siyosiy tozalashlarning sabablari va Xitoy armiyasi kelajagiga ta’sirini tahlil qiladi.
Harbiy tizimdagi «tozalash» va modernizatsiya xavfi
The New York Times nashrining tahlilchilariga ko‘ra, Si Jinping boshqaruvining yangi va keskin bosqichi boshlangan. Mutaxassislarning fikricha, Pekin yetakchisi o‘z atrofidagi shaxslarning sadoqatidan shubhalana boshlagan. Bu esa Xitoy qurolli kuchlarini zamonaviylashtirish yo‘lidagi uzoq yillik rejalarni xavf ostiga qo‘yishi mumkin. Tayvanlik professor Szyan-ven Kouning ta’kidlashicha, Si Jinpingning siyosiy hisob-kitoblari o‘zgarib, u borgan sari ehtiyotkorlik va xavotir bilan ish yuritmoqda.
Mafkuraviy tarbiya va sadoqat imtihoni
Xitoyda kadrlar almashinuvi shunchaki texnik jarayon emas, balki keng ko‘lamli «mafkuraviy tuzalish» kampaniyasiga aylandi. Ofitserlar tarkibi uchun maxsus «inqilobiy tarbiyalash» dasturlari joriy etilgan bo‘lib, undan ko‘zlangan asosiy maqsad — harbiylarning Kommunistik partiya va shaxsan Rais Siga bo‘lgan cheksiz sadoqatini mustahkamlashdir. Si Jinpingning tasavvurida korrupsiya va mafkuraviy nopoklik bir-biriga chambarchas bog‘liq bo‘lib, poraxo‘rlik jangovar tayyorgarlikka putur yetkazuvchi asosiy omil sifatida ko‘rilmoqda.
Generallar qatag‘oni: 30 nafardan 7 nafargacha
So‘nggi yillarda Xitoy armiyasi oliy qo‘mondonligida misli ko‘rilmagan qisqartirishlar kuzatildi. 2023 yildan buyon yuqori lavozimdagi admiral va generallar soni 30 nafardan atigi 7 nafargacha tushib qoldi.
Chjan Yusya voqeasi: Markaziy harbiy kengash raisi o‘rinbosarining hibsga olinishi eng shov-shuvli voqea bo‘ldi. U nafaqat qonunbuzarlikda, balki Xitoyning yadroviy sirlarini AQSHga fosh qilganlikda ham gumon qilinmoqda.
Vasvasa alomatlari: AQSH razvedkasi ma’lumotlariga ko‘ra, Xitoy yetakchisida oxirgi paytlarda haddan tashqari shubhakorlik va vasvasa alomatlari sezila boshlagan, bu esa harbiy elita orasidagi «tozalash»larni yanada jadallashtirgan.
Og‘ir jazo: Sobiq vazirlarga o‘lim hukmi
7 may kuni e’lon qilingan xabar dunyoni larzaga keltirdi: Xitoyning ikki sobiq mudofaa vaziri — Vey Fenhe va Li Shangfu korrupsiyada ayblanib, o‘lim jazosiga hukm qilindi. Garchi hukm ijrosi ikki yilga kechiktirilgan bo‘lsa-da, bu qaror Xitoy rahbariyatining tizimdagi korrupsiyaga nisbatan naqadar shafqatsiz ekanini namoyish etdi.
Aziz saytimiz o‘quvchilari, sizningcha, armiyadagi bunday keskin tozalashlar Xitoyning dunyodagi harbiy mavqeini mustahkamlaydimi yoki aksincha, zaiflashtiradimi? O‘z mulohazalaringizni izohlarda qoldiring!
Jahon siyosatining eng muhim va qiziqarli tafsilotlarini Zamin.uz saytida kuzatishda davom eting.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
