Yaqin Sharqdagi geosiyosiy vaziyat kutilmagan tus olmoqda. Reuters agentligining G‘arb diplomatik doiralari va Erondagi ishonchli manbalariga tayanib xabar berishicha, Saudiya Arabistoni o‘z tarixida ilk bor Eron hududiga to‘g‘ridan to‘g‘ri harbiy zarbalar bergan. Bu hujumlar shu paytgacha keng jamoatchilikdan sir tutib kelingan edi.
Kutilmagan va keskin javob
Tahlilchilarning fikricha, ilgari hech qayerda e’lon qilinmagan ushbu harbiy amaliyotlar Riyozning mintaqaviy xavfsizlik masalasida ancha ishonchli va qat’iy harakat qila boshlaganidan dalolat beradi. Qirollik o‘z ashaddiy raqibining hujumlariga nisbatan xuddi shunday usulda — uning o‘z hududida javob qaytarishga qaror qilgan.
Ma’lum bo‘lishicha, Saudiya Arabistonining qaytarma zarbalari joriy yilning mart oyida amalga oshirilgan. Biroq, Erondagi aynan qaysi strategik obyektlar nishonga olingani hozircha sirligicha qolmoqda. Na Riyoz, na Tehron tashqi ishlar mahkamalari ushbu holat bo‘yicha rasmiy izoh berishga shoshilmayapti.
Nizo qanday boshlangan edi?
Vaziyatning keskinlashuviga joriy yilning 28 fevralida AQSH va Isroil tomonidan Eronga qarshi boshlangan keng ko‘lamli harbiy kampaniya sabab bo‘lgan edi. Bunga javoban Tehron Vashingtonning yaqin ittifoqchilari bo‘lgan arab davlatlariga, jumladan Saudiya Arabistoniga raketa va dronlar bilan hujum uyushtirgan.
Eron tomonidan nishonga olingan asosiy nuqtalar:
Diplomatik vakolatxona: Saudiyadagi AQSH elchixonasi;
Energetika giganti: Dunyodagi eng yirik neft eksport markazlaridan biri hisoblangan Saudi Aramco kompaniyasining Ras-Tanura obyekti.
Riyozning pozitsiyasi: Qat’iyatdan muzokaralargacha
Saudiya Arabistonining ushbu urushdagi yondashuvini ikkita muhim bosqichga ajratish mumkin. Dastlab, Qirollik valiahd shahzodasi Muhammad bin Salmon AQSH prezidenti Donald Trampni Eronga qarshi harbiy harakatlarni ikkilanmasdan davom ettirishga chaqirgan edi.
Biroq, urushning cho‘zilishi va strategik ahamiyatga ega bo‘lgan Ho‘rmuz bo‘g‘ozining qamal qilinishi Riyozni o‘z pozitsiyasini yumshatishga majbur qildi. Natijada, Qirollik Vashingtonni qamalni tugatish va Tehron bilan muloqotni qayta tiklashga ko‘ndirishga harakat qila boshladi.
Mintaqaviy maxfiy o‘yinlar
Shuni alohida qayd etish joizki, nafaqat Saudiya, balki Birlashgan Arab Amirliklari ham Tehronga qarshi bir qator yashirin hujumlarni amalga oshirgani ma’lum bo‘lmoqda. Shuningdek, Isroil bosh vaziri Binyamin Netanyaxuning urush davom etayotgan bir paytda BAAga yashirin tashrif buyurgani ham mintaqadagi ittifoqchilik aloqalari yangi bosqichga chiqqanini anglatadi.
Sizningcha, Saudiya Arabistonining Eronga to‘g‘ridan to‘g‘ri javob qaytarishi mintaqada tinchlik o‘rnatilishiga yordam beradimi yoki vaziyatni yanada og‘irlashtiradimi?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
