Siyosiy xarita o‘zgaradimi? Ruminiya va Moldova birlashishga intilmoqda...

Dunyo siyosiy sahnasida juda jiddiy va geosiyosiy vaziyatni butunlay o‘zgartirib yuborishi mumkin bo‘lgan yangiliklar paydo bo‘lmoqda. 24 iyun kuni Ruminiya parlamentining quyi palatasi — Deputatlar palatasi qo‘shni Moldova Respublikasi bilan birlashish to‘g‘risidagi shov-shuvli qonun loyihasini ma’qulladi.

Bu qaror uzoq yillardan beri muhokama qilinayotgan ikki qardosh davlatning yagona bayroq ostida birlashishi yo‘lidagi dastlabki rasmiy qadam bo‘lishi mumkin.

Ovoz berishsiz start: «Jim qabul qilish» tartibi nima?

Eng qizig‘i, ushbu hujjat an’anaviy tortishuvlar va ovoz berish yo‘li bilan emas, balki «jim qabul qilish» (silent adoption) tartibi asosida tasdiqlandi.

Ruminiya qonunchiligidagi bu noodatiy qoidaga ko‘ra:

• Agar biron bir qonun loyihasi parlament yalpi majlisida 45 kun ichida muhokama qilinmasa yoki rasman rad etilmasa...

• U avtomatik ravishda o‘sha palata tomonidan qabul qilingan deb hisoblanadi!

SOS Romania partiyasi tashabbusi bilan chiqilgan bu loyiha aynan mana shu tartibda quyi palata filtridan o‘tib ketdi. Qonun loyihasida Ruminiya parlamenti mamlakatning Moldova bilan birlashishi to‘g‘risida qaror qabul qilishi, shuningdek, hukumatga Kishinyov rasmiylari bilan birlashish jarayonini rasmiylashtirish bo‘yicha zudlik bilan muzokaralarni boshlash vakolatini berish taklif etilgan.

Maya Sanduning xavotiri va Rossiya bosimi

Ushbu tashabbus faqatgina Ruminiyaning xohishi emas. Shu yilning yanvar oyida Moldova prezidenti Maya Sandu ham ikki davlatning birlashishi g‘oyasini ochiqchasiga qo‘llab-quvvatlagan edi. U Britaniyaning The Rest is Politics podkastiga bergan intervyusida, agar bu masala bo‘yicha umumiy referendum o‘tkazilsa, shaxsan o‘zi birlashish uchun «ha» deb ovoz berishini ma’lum qilgan.

Prezidentning fikri: «Hozirgi geosiyosiy vaziyatda Moldova kabi kichik davlat uchun mustaqil demokratiya sifatida rivojlanish va tashqi bosimlarga, xususan, Rossiya ta’siriga qarshi turish tobora qiyinlashmoqda».

Ayniqsa, Rossiya va Ukraina o‘rtasidagi urush fonida Moldova uchun Ruminiya bilan birlashish — xavfsizlikni ta’minlovchi va Yevropa Ittifoqi oilasiga tezroq qo‘shilish imkonini beruvchi «B rejasi» sifatida ko‘rilmoqda.

Raqamlar va faktlar: Xalq bunga tayyormi?

Ikki davlat o‘rtasidagi rishtalar allaqachon juda chuqur ildiz otgan. Masalan, Moldovaning 2,4 millionlik aholisining uchdan bir qismidan ko‘prog‘i Ruminiya fuqaroligiga (pasportiga) ham ega. Bundan tashqari, Ruminiya Moldovaning eng yirik savdo hamkori hisoblanadi va Buxarest Kishinyovga Rossiyaga energetik qaramlikni kamaytirishda katta yordam bergan.

Biroq, aholi o‘rtasidagi fikrlar hali ham bir xil emas. 2026 yil mart oyida o‘tkazilgan so‘nggi ijtimoiy so‘rovnoma natijalari quyidagicha ko‘rinish olgan:

Keyingi qadam nima?

Garchi quyi palata qonunni «jimgina» ma’qullagan bo‘lsa-da, bu hali yakuniy qaror emas. Endilikda mazkur tashabbus Ruminiya parlamentining yuqori palatasi — Senat muhokamasiga kiritiladi va aynan Senat uzil-kesil nuqtani qo‘yadi. Agar Senat ham ushbu qonunni qabul qilsa, Yevropa xaritasi va siyosiy muvozanati butunlay o‘zgarib ketishi mumkin.

Biz esa vaziyatni kuzatishda davom etamiz!