29 iyun kuni osmonda noyob “Qulupnay Oy” hodisasi kuzatildi

29 iyun kuni tungi osmonni yilning eng qiziqarli astronomik hodisalaridan biri — xalq orasida "Qulupnay Oy" nomi bilan mashhur bo‘lgan iyun oyining to‘lin Oyi yoritdi. Mutaxassislar ta’kidlashicha, bu galgi manzara osmon ixlosmandlari uchun o‘ziga xos tomosha bo‘ldi.

Astronomlarning ma’lum qilishicha, 2026 yilda aynan shu to‘lin Oy Shimoliy yarimsharda ufqqa eng yaqin holatda ko‘rindi. Shu sababli Oy chiqish vaqtida u odatdagidan ancha yirikdek tuyuldi. Bu esa astronomik emas, balki inson ko‘zida yuzaga keladigan "Oy illyuziyasi" deb ataluvchi optik hodisa bilan izohlanadi.

Biroq tashqi ko‘rinish aldamchi bo‘lishi mumkin. Aslida bu yilgi iyun to‘lin Oyi Yerdan nisbatan uzoq masofada joylashgani uchun astronomiyada "mikrooy" sifatida qayd etiladi. Shu bois uning ko‘rinadigan diametri odatiy to‘lin Oyga nisbatan taxminan 13 foizga kichikroq bo‘ladi va yorug‘ligi ham biroz pastroq ko‘rinadi.

Mutaxassislar ta’kidlashicha, iyun oyidagi to‘lin Oy yozgi quyosh turishidan ko‘p o‘tmay sodir bo‘lgani uchun Shimoliy yarimsharda osmonning past qismi bo‘ylab harakatlandi. Janubiy yarimsharda esa aksincha, Oy nisbatan baland trayektoriyada ko‘rindi.

Ko‘pchilik o‘ylaganidek, "Qulupnay Oy" nomi uning rangi bilan bog‘liq emas. Bu atama Shimoliy Amerikaning mahalliy xalqlari an’analaridan kelib chiqqan bo‘lib, aynan qulupnay hosili yig‘ib olinadigan mavsumni anglatadi. Shuningdek, turli xalqlar mazkur to‘lin Oyni "Rezavorlar pishadigan Oy", "Yashil makkajo‘xori Oyi" yoki "Issiq Oy" kabi nomlar bilan ham atashadi.

Astronomiya ixlosmandlari uchun yana bir qiziq ma’lumot: navbatdagi to‘lin Oy — "Bug‘u Oyi" 29 iyul kuni kuzatiladi. Shu bois bugungi noyob astronomik manzarani tomosha qilishni istaganlar tungi osmonga nazar tashlashni unutmasliklari tavsiya etiladi.