Sitsiliya sohillarida 2000 yillik sirli kema topildi

Italiyalik g‘avvoslar Sitsiliya sohillari yaqinida 2000 yildan ortiq tarixga ega bo‘lishi mumkin bo‘lgan qadimiy Rim kemasi qoldiqlarini aniqladi. Topilma nafaqat o‘zining yoshi, balki uning ichida juda yaxshi saqlangan yuzlab qadimiy idishlar mavjudligi bilan ham arxeologlar e’tiborini tortdi.

Ma’lum bo‘lishicha, kemada qadimgi davrda turli mahsulotlarni tashish uchun ishlatilgan yuzlab amforalar saqlangan. Bunday baland va sopoldan yasalgan idishlar asosan vino, zaytun moyi va don kabi mahsulotlarni uzoq masofalarga yetkazib berishda qo‘llanilgan.

Italiya Madaniyat vaziri Alessandro Juli ushbu topilmani so‘nggi yillarda suv osti arxeologiyasi sohasida amalga oshirilgan “eng muhim kashfiyotlardan biri” sifatida baholadi.

Qadimiy kema 46 metr chuqurlikdan topildi

Mutaxassis politsiya g‘avvoslari kemani baliqchilardan kelib tushgan ma’lumotdan keyin izlab topgan. Kema dengiz sathidan taxminan 46 metr chuqurlikda joylashgan.

Mahalliy ommaviy axborot vositalari xabarlariga ko‘ra, kemaning saqlanib qolgan qismi taxminan 21 metr uzunlik va 6 metr kenglikka ega. Italiya Madaniyat vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, mazkur tarixiy yodgorlik miloddan avvalgi II yoki I asrlarga taalluqli bo‘lishi mumkin.

Topilma Mazara-del-Vallo shahri yaqinida, dengiz tubini o‘rganayotgan baliqchi va erkin g‘avvos Jakomo De Mola tomonidan ham kuzatilgan.

U ijtimoiy tarmoqda yozishicha, skaner orqali dengiz tubida katta toshga o‘xshash obyektni ko‘rgach, uni yaqindan tekshirishga qaror qilgan.

G‘avvos obyektga yaqinlashganida esa uning tosh emasligini anglagan. U yerda bir-biriga yaqin joylashgan yuzlab amforalar ko‘zga tashlangan.

“Bu, shubhasiz, hayotimdagi eng hayratlanarli kashfiyot”, deya yozgan De Mola. U deyarli 20 asr davomida birinchi insonlardan biri sifatida ushbu joyni yana ko‘rish qanday his ekanini so‘z bilan ifodalash qiyinligini ta’kidlagan.

Kema ichida dengiz jonzotlari ham yashamoqda

De Mola halokatga uchragan kemaning videosini ham ijtimoiy tarmoqqa joylashtirgan. Kadrlarda amforalar orasida ilonbaliqlar, snapperlar va sanoqsiz dengiz jonzotlari yashab kelayotgani ko‘rinadi.

“Dengiz bizlarni hayratda qoldirishdan hech qachon to‘xtamaydi. Bu safar biz shunchaki kema qoldiqlarini emas, tariximizning bir qismini topdik”, deya ta’kidlagan u.

Kashfiyot haqida xabar berilgach, Italiya politsiyasining madaniy merosni muhofaza qilish bo‘limiga qarashli maxsus g‘avvoslar hodisa joyiga yuborildi.

Mas’ullar tarixiy obyektni keyingi tadqiqotlar davrida asrab qolish uchun maxsus xavfsizlik choralari ko‘rilishini ma’lum qildi. Mutaxassislar hozirda kemaning aniq tarixini, qanday sharoitda halokatga uchraganini va uning bortidagi yuklarni batafsil o‘rganishga harakat qilmoqda.

O‘rta Yer dengizida bunday kemalar yana bor

Mutaxassislarning fikricha, O‘rta Yer dengizi tubida qadimgi davrlarga tegishli shunga o‘xshash ko‘plab kema qoldiqlari sochilib yotishi mumkin.

2023 yilda Rim shahrining shimoli-g‘arbiy qismida miloddan avvalgi I yoki II asrlarga mansub yana bir kema topilgan edi. Uning bortida ham yuzlab amforalar mavjud bo‘lgan.

2018 yilda esa Bolgariya sohillari yaqinida 2400 yildan ortiq tarixga ega yunon savdo kemasi aniqlangan. Kema dengiz tubida yonboshlagan holda deyarli butunligicha saqlanib qolgani sababli o‘sha vaqtda u dunyodagi eng qadimiy ma’lum bo‘lgan yaxlit kema halokati sifatida baholangan edi.

Sitsiliya sohillaridan topilgan yangi kema esa qadimgi Rim davrida O‘rta Yer dengizida savdo va dengiz qatnovi qanday kechganini yanada chuqurroq o‘rganish uchun muhim manba bo‘lishi kutilmoqda.