Olmaotada yana kuchli yer silkinishi: Epitsentr shahardan bor-yo‘g‘i 8 km masofada!

Qozog‘istonning eng yirik megapolisi Olmaota shahrida navbatdagi kuchli yer silkinishi qayd etildi. Qozog‘iston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligining (FVV) rasmiy ma’lumotlariga ko‘ra, zilzila epitsentri shaharning janubi-g‘arbiy qismidan atigi 8 kilometr masofada joylashgan bo‘lib, yer osti silkinishlari megapolis aholisi va yondosh aholi punktlarida yaqqol sezilgan.

Hisob-kitoblarga binoan, shaharning o‘zida zilzila kuchi 3–4 ballni tashkil qilgan. Shahar atrofidagi Qorasoy tumani (Qaskelen), Boralday hamda O‘tegen-Botir qishloqlarida ham 2–3 ballik silkinishlar kuzatilgan. Epitsentrning aholi yashaydigan nuqtalarga haddan tashqari yaqinligi tufayli yer osti silkinishlari shaharliklar orasida yana xavotir va shov-shuvlarga sabab bo‘ldi.

«8 km yaqinlikdagi epitsentr, 4 ballik silkinish va shahar atrofi»: Zilzilaning 5 ta asosiy nuqtasi

Qozog‘iston FVV tarqatgan shoshilinch seysmologik hisobot bo‘yicha eng muhim rasmiy dalillar:

• Epitsentr shaharga juda yaqin bo‘ldi: Yer osti silkinishining asosiy o‘chog‘i Olmaota shahridan bor-yo‘g‘i 8 km janubi-g‘arbda qayd etildi;

• Megapolis markazida 3–4 ball: Shahar hududida silkinish intensivligi 3–4 ballgacha yetgan holda yaqqol sezilgan;

• Qaskelen va Boraldayda 2–3 ball: Shahar atrofidagi aholi punktlari, jumladan Qorasoy (18 km) va Boraldayda (19 km) kuch 2–3 ball bo‘lgan;

• O‘tegen-Botirda 2 ball qayd etildi: Epitsentrdan 28 km uzoqlikdagi mazkur qishloqda ham yengil silkinishlar aniqlangan;

• Seysmik faollik davom etmoqda: Olmaota tog‘ tizmalari yaqinida yer qa’rining tebranishi mutaxassislarning kuchaytirilgan nazoratida qolmoqda.

Olmaota va yondosh hududlardagi yer silkinishi parametrlari tasnifi

Qozog‘iston FVV bergan hisob-kitob ko‘rsatkichlari jadvali:

Seysmologiya va xavfsizlik ekspertizasi: Nega Olmaotadagi silkinishlar mintaqani hushyor torttiradi?

Seysmologlar, geofiziklar va favqulodda vaziyatlar bo‘yicha mutaxassislarning xulosalari:

• «Tyan-Shan tog‘ tizmalarining tektonik harakati»: Olmaota shahri seysmik jihatdan Markaziy Osiyodagi eng xavfli hududlardan birida — yosh tog‘ jinslarining to‘qnashuv nuqtasida joylashgan; epitsentrning shahar chegarasidan bor-yo‘g‘i 8 km masofada yuz berishi hatto 3–4 ballik silkinishlar ham aholi tomonidan keskin va vahimali tarzda qabul qilinishiga olib keladi;

• Qo‘shni hududlar va O‘zbekiston uchun chaqiriq: Olmaotadagi seysmik to‘lqinlar mintaqaviy tektonik yoriqlarning faolligidan dalolat beradi; garchi ushbu kuch O‘zbekiston hududiga to‘g‘ridan to‘g‘ri xavf solmasa-da, Toshkent va Farg‘ona vodiysi kabi chegaradosh seysmofaol zonalar mutasaddilarini doimiy ravishda seysmik monitoringni kuchaytirishga undaydi;

• Turar joy infratuzilmasi va binolar chidamliligi: Muntazam takrorlanayotgan bunday kichik va o‘rta balli silkinishlar Olmaota shahridagi yangi qurilayotgan hamda eski ko‘p qavatli uylarning zilzilabardoshligini muntazam nazorat qilish va favqulodda xatti-harakat qoidalarini aholiga tinimsiz eslatib turishni talab etmoqda.

Siz yashaydigan hududda ham ba’zan yer silkinishlari sezilib turadimi? Sizningcha, ko‘p qavatli uylar va jamoat binolarining zilzilabardoshligi bo‘yicha nazorat choralarini qanday qilib yanada kuchaytirish kerak? Shaxsiy fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va qo‘shni respublikadagi ushbu shoshilinch tabiiy hodisa tahlilini barcha yaqinlaringiz bilan baham ko‘ring!