AQSHning Tennessi shtatida 200 yildan ortiq vaqtdan keyin ayol qatl etiladi

AQSHning Tennessi shtatida 30 sentyabr kuni Krista Paykning o‘lim jazosini ijro etish rejalashtirilgan. Agar jazo amalga oshirilsa, u shtat tarixida 200 yildan ortiq vaqt ichida qatl etilgan birinchi ayol bo‘ladi.

Hozir 50 yoshda bo‘lgan Payk 1995 yilda, 18 yoshida, hamkursini o‘ldirishda ayblangan va keyinchalik o‘lim jazosiga hukm qilingan. Uning ishi oradan qariyb uch o‘n yil o‘tib yana jamoatchilik e’tiboriga tushdi.

Gubernator Bill Li 28 sentyabr kuni Paykning jazosini yengillashtirish haqidagi iltimosini rad etdi. Shu bilan uning 30 sentyabrga belgilangan qatli amalga oshirilishi uchun huquqiy jarayon davom etmoqda.

U 18 yoshida o‘lim jazosiga hukm qilingan

Payk 1995 yilda Noksvill shahridagi Job Corps dasturida birga o‘qigan 19 yoshli Kollin Slemmerning o‘limi bo‘yicha javobgarlikka tortilgan.

Ushbu ish bo‘yicha Payk 1996 yilda birinchi darajali qotillikda aybdor deb topilib, o‘lim jazosiga hukm qilingan. Uning o‘sha paytdagi yigiti ham ishda sudlangan, ammo u jinoyat sodir etilgan vaqtda 17 yoshda bo‘lgani sababli o‘lim jazosiga hukm qilinmagan.

Payk esa zamonaviy AQSHda o‘lim jazosiga hukm qilingan eng yosh ayollardan biri sifatida tarixda qolgan.

Advokatlar jazoni yengillashtirishni so‘radi

Paykning himoyachilari gubernatorga yuborgan kechirim so‘rovida uning bolalik yillarida jinsiy zo‘ravonlik va boshqa og‘ir holatlarga duch kelganini, shuningdek, ruhiy salomatligi bilan bog‘liq muammolar mavjud bo‘lganini ta’kidlagan.

Advokatlar Paykning 18 yoshidagi holati bilan hozirgi 50 yoshli shaxs o‘rtasida farq borligini bildirib, o‘lim jazosini umrbod qamoq jazosiga almashtirishni so‘ragan. Kechirim so‘rovida uning qamoqda davolangani va qilmishi uchun pushaymon ekani haqidagi ma’lumotlar ham keltirilgan.

Gubernator qarorini o‘zgartirmadi

Tennessi gubernatori Bill Li Paykning kechirim so‘rovini ko‘rib chiqqach, davlat tomonidan belgilangan jazoni saqlab qolishini bildirgan.

Shu qarordan keyin Paykning himoyachilari uning qatlini to‘xtatish uchun qolgan huquqiy imkoniyatlardan foydalanishini ma’lum qilgan.

Tennessi Oliy sudi esa 2025 yilda qatl sanasini 2026 yil 30 sentyabrga belgilagan. Sud hujjatida jazoni ijro etish uchun huquqiy to‘siq mavjud emasligi qayd etilgan.

Nega bu ish alohida e’tiborda?

Paykning ishi nafaqat jinoyat sodir etilgan paytda uning yoshi, balki o‘lim jazosining qo‘llanilishi, bolalikdagi og‘ir travmalar va insonning yillar davomida o‘zgarishi haqidagi huquqiy bahslarni ham kun tartibiga olib chiqdi.

Ayni paytda marhuma Kollin Slemmerning onasi qatl amalga oshirilishini qo‘llab-quvvatlamoqda. U o‘ttiz yilga yaqin vaqt davomida qizi uchun adolat qaror topishini kutib kelganini bildirgan.

Shuning uchun ish atrofida ikki xil nuqtayi nazar mavjud: Paykning himoyachilari uning yoshi va bolalikdagi og‘ir kechmishini jazoni yengillashtirish uchun muhim omil sifatida ko‘rsatmoqda, jabrlanuvchining oilasi esa sud tomonidan belgilangan jazoning ijro etilishini kutmoqda.

30 sentyabr — hal qiluvchi sana

Hozirgi rejaga ko‘ra, Krista Paykning o‘lim jazosi 2026 yil 30 sentyabr kuni ijro etilishi belgilangan. Agar ijro amalga oshirilsa, bu Tennessida 200 yildan ortiq vaqt ichida ayolga nisbatan o‘lim jazosining birinchi marta ijro etilishi bo‘ladi.

Qariyb 30 yil davom etgan bu ish shu tariqa yana bir bor AQSHdagi o‘lim jazosi, kechirim berish vakolati va jinoyat sodir etilgan paytdagi yosh kabi murakkab huquqiy masalalarni jamoatchilik muhokamasi markaziga olib chiqdi.