Dunyodagi eng og‘ir hasharot qirilib ketishdan saqlandi

Yangi Zelandiyada vazni sichqonnikiga teng keladigan ulkan vetapunga hasharotlarini saqlab qolish va ularni tabiiy muhitga qayta olib chiqish bo‘yicha amalga oshirilgan maxsus dastur samara berdi. Hayvonot bog‘i mutaxassislari ushbu noyob hasharotlar uchun zarur sharoitlarni yaratib, maxsus parhez asosida parvarish qildi va ularning naslini saqlab qolishga erishdi.

Yangi Zelandiyada olib borilgan maxsus ko‘paytirish dasturi dunyodagi eng og‘ir hasharot hisoblanadigan vetapunga populyatsiyasini qayta tiklashga katta yordam berdi. Bu haqda The Guardian xabar berdi.

Vetapunganing urg‘ochisi, rasmiy nomi Deinacrida heteracantha, tashqi ko‘rinishi va hajmi bilan boshqa ko‘plab hasharotlardan ajralib turadi. Uning vazni sichqonniki bilan deyarli teng bo‘lishi mumkin. Tanasining uzunligi 10 santimetrgacha, oyoqlarining yoyilgan holdagi qulochi esa 20 santimetrgacha yetadi.

Odatda urg‘ochi vetapungalar erkaklariga nisbatan yirikroq bo‘ladi. Homiladorlik davrida ularning og‘irligi hatto 70 grammgacha yetishi mumkin. Shu jihatdan mazkur hasharot dunyodagi eng yirik va og‘ir hasharotlardan biri sifatida e’tiborni tortadi.

Ayni paytda ushbu hasharotlar Yangi Zelandiyada tabiatda rasman yo‘qolib ketgan tur sifatida baholanadi. Shimoliy orol hududlarida esa ularning soni ayniqsa keskin kamaygan.

Mutaxassislar ma’lumotiga ko‘ra, yirtqich hayvonlar ko‘payishi va tabiiy ekotizimning buzilishi natijasida vetapungalar 1990 yillarning boshlariga kelib butunlay yo‘qolib ketish xavfi ostida qolgan.

Maxsus parvarish va tabiatga qaytarish

Nodir hasharot turini saqlab qolish maqsadida Yangi Zelandiyadagi ikkita hayvonot bog‘i vetapungalarni maxsus sharoitlarda ko‘paytirish tizimini ishlab chiqdi.

Mutaxassislar hasharotlar uchun alohida kataklar tashkil etib, ularning tabiiy hayotiga imkon qadar yaqin sharoit yaratishga harakat qildi. Vetapungalar yangi va to‘kilgan barglardan tashqari, baliq oqsilini ham o‘z ichiga olgan uch tarkibli maxsus parhez bilan boqildi.

Maxsus parvarish va nazorat ostida ko‘paytirish natijasida vetapungalar soni sezilarli darajada oshdi. Keyinchalik ularni tabiiy muhitga qaytarish ishlari boshlandi.

Natijada jami 11 mingta vetapunga yirtqichlardan xoli bo‘lgan orollarga qo‘yib yuborildi. Bu noyob hasharotlarga xavfsiz muhitda yashash, ko‘payish va yangi avlod qoldirish imkonini berdi.

Shu tariqa mutaxassislar bir necha avlod davomida tur populyatsiyasini saqlab qolishga erishdi. Vetapungalarning tabiatga qaytarilishi esa Yangi Zelandiyada yo‘qolib ketish xavfi ostidagi noyob turlarni muhofaza qilish borasidagi muhim qadamlardan biri bo‘ldi.