Yevropani og‘ir qish kutmoqda: Energiya narxlari va 13 yillik antirekord haqida ogohlantiruv

Yevropa Ittifoqi mintaqasi yaqinlashib kelayotgan qish mavsumida energetika bozorida jiddiy sinov va inqirozli bosimga duch keladi. Yevropa komissiyasining rasmiy vakili Anna-Kaysa Itkonen Bryusselda jurnalistlar oldida chiqish qilib, Yevropada kutilayotgan iqtisodiy qiyinchiliklarning haqiqiy ko‘lamini ochiq ma’lum qildi.

Mutasaddining ta’kidlashicha, qit’a bo‘ylab yoqilg‘i va elektr energiyasi narxlarining haddan tashqari balandligi aholi xonadonlari hamda sanoat tarmoqlari uchun katta yukka aylanishi muqarrar bo‘lib bormoqda.

«Narxlar nuqtayi nazaridan o‘ta og‘ir qish bo‘ladi»

Yevrokomissiya rasmiysi kuz-qish mavsumidagi asosiy xatarlar va chaqiriqlarni quyidagicha baholadi:

• Ikki tomonlama bosim: Yevropalik iste’molchilar va ishlab chiqarish sektori bir vaqtning o‘zida ham sovuq harorat, ham tabiiy gaz va elektr energiyasining qimmatligi tufayli kuchli moliyaviy bosimga duchor bo‘ladi;

• Muvofiqlashtirish zarurati: Bryussel vaziyat yuqori xatarlar ostida ekanini tan olib, ittifoqqa a’zo barcha davlatlardan isitish mavsumidan betalafot o‘tish uchun o‘zaro maksimal darajada hamjihatlik va tayyorgarlikni talab qildi.

Strategik zaxiralar ishga solindi: 100 million barrel yoqilg‘i

Bozordagi narx portlashlarini yumshatish va xarid qobiliyatini himoya qilish maqsadida favqulodda moliyaviy qarorlar qabul qilindi:

• YEI va G7 kelishuvi: Ittifoq rahbariyati «Katta yettilik» davlatlari bilan birgalikda strategik rezervlardan bozorga 50 million barrel xom neft va 50 million barrel dizel yonilg‘isini chiqarish bo‘yicha tashabbusni to‘liq ma’qulladi;

• Maqsad — barqarorlik: Ushbu qadam yevropalik fuqarolar va tadbirkorlik subyektlari uchun yoqilg‘i narxlarini ma’lum ma’noda muvozanatlashtirishga qaratilgan.

13 yillik antirekord: Gaz omborlari atigi 63 foiz to‘lgan

Mutaxassislarning eng katta xavotiri Yevropaning yer osti gaz omborlaridagi holat bilan bog‘liq bo‘lib qolmoqda:

• Tarixiy past ko‘rsatkich: Oktyabr oyi holatiga ko‘ra, Yevropa Ittifoqi bo‘yicha yer osti gaz saqlash omborlari atigi 63 foizga to‘ldirilgan bo‘lib, bu so‘nggi 13 yil ichidagi eng minimal ko‘rsatkich hisoblanadi;

• Ta’minot tanqisligi: Rossiya tabiiy gazidan voz kechgan Yevropa hududida suyultirilgan gaz (SPG) va muqobil ta’minot yo‘laklari mavsumiy ehtiyojlarni to‘liq va arzon narxlarda qoplashda qiyinchiliklarga uchramoqda.

Agar qish fasli kutilganidan sovuqroq kelsa, cheklangan gaz hajmi va ko‘tarilib borayotgan tariflar nafaqat kommunal sohaga, balki Yevropaning global iqtisodiy raqobatbardoshligiga ham jiddiy zarba berishi mumkin.