AQSHning yangi gipertovushli raketasi havo mudofaasi tizimlarini qanday aylanib o‘tadi?

AQSH Harbiy-havo kuchlari Avstraliya Qirollik HHK bilan hamkorlikda yangi avlod gipertovushli qanotli raketasi hisoblangan HACM (Hypersonic Attack Cruise Missile) loyihasi bo‘yicha ilk muvaffaqiyatli parvoz sinovini o‘tkazdi. Bu haqda nufuzli harbiy nashr The War Zone AQSH harbiy mutasaddilariga tayangan holda xabar tarqatdi.

AQSH HHK rasmiy vakilining ta’kidlashicha, ushbu sinov uzoq masofadagi nishonlarga yuqori aniqlikda va daf etib bo‘lmas tezlikda zarba berish imkoniyatlarini takomillashtirish dasturi doirasida amalga oshirilgan.

Vumera poligonidagi maxfiy uchirish

Rasmiy harbiy ma’lumotlarda raketani tashlagan samolyot rusumi va poligon nomi ochiqlanmagan bo‘lsa-da, The War Zone nashriga ko‘ra, tarixiy sinov Avstraliyadagi mashhur Woomera Test Range harbiy-tajriba maydonida bo‘lib o‘tgan:

• Havodan uchirish: Avstraliya HHK samolyoti maxsus ajratilgan havo kengligida HACM sinov nusxasini belgilangan balandlikda havoga tashlagan;

• Ma’lumotlar yig‘imi: Parvoz davomida raketaning aerodinamikasi, gipertovush tezligidagi muhitga chiqishi va agregatlarning barqaror ishlashi bo‘yicha eng muhim telemetrik ko‘rsatkichlar muvaffaqiyatli yozib olingan.

7 Max tezlik va ixchamlik: HACM texnik imkoniyatlari

HACM raketasining aniq texnik xarakteristikalari to‘liq maxfiylashtirilgan. Shunga qaramay, ochiq harbiy manbalardagi ma’lumotlar uning o‘ta xavfli xususiyatlarini oshkor qilmoqda:

• Ikki bosqichli gipertovush tizimi: Raketa qattiq yoqilg‘ili tezlatkich (boshlang‘ich blok) hamda mustaqil gipertovushli to‘g‘ri oqimli havo-reaktiv dvigateli bilan jihozlangan jangovar uchish qismidan iborat;

• Tezlik va manyovr: Qurol taxminan 7 Max tezlikka (tovush tezligidan 7 barobar yuqori) erisha oladi. Tez harakatlanuvchi planyor balandlik va yo‘nalish bo‘yicha keskin manyovrlar qilish qobiliyatiga ega bo‘lib, bu uni zamonaviy raketaga qarshi mudofaa (RQM) radarlari uchun amalda payqab bo‘lmas darajaga keltiradi;

• Harakat radiusi: Raketaning loyihaviy zarba masofasi 500 kilometrni tashkil etadi;

• Qiruvchilar uchun ixcham o‘lcham: Og‘ir va yirik gipertovushli majmualardan farqli o‘laroq, HACM ixcham o‘lchamlarga ega. Shu sababli undan nafaqat strategik bombardimonchilar, balki taktik qiruvchilar — asosiy tashuvchi bo‘lmish F-15E Strike Eagle va dengiz aviatsiyasining F/A-18F Super Hornet samolyotlari ham foydalanishi mumkin.

Kechikishlar va ommaviy ishlab chiqarish muddati

Loyiha texnik jihatdan murakkab bo‘lgani sababli uni sinovdan o‘tkazish bir necha bor kechiktirilgan edi. Dastlab sinovlar 2024 yilga rejalashtirilgan bo‘lsa-da, muddat avval 2025 yilga, so‘ngra 2026 yilga qoldirilgan edi.

Avstraliyadagi ilk muvaffaqiyatli uchirishdan so‘ng, AQSH Mudofaa vazirligi dasturning keyingi bosqichiga o‘tmoqda. AQSH HHK maqsadi — 2027 yilning oxiriga qadar HACM gipertovushli qanotli raketalarini kamida kichik seriyalarda ommaviy ishlab chiqarishga kirishish va ularni jangovar navbatchilikka topshirishdan iborat.