Oqmi yoki jigarrang? Tuxum haqidagi mashhur afsona ochildi...

Supermarketda tuxum tanlayotganda ko‘pchilik bir savol oldida to‘xtab qoladi: oq tuxum yaxshiroqmi yoki jigarrangimi? Ayrimlar jigarrang tuxumni tabiiy va foydali, oq tuxumni esa sifatsizroq deb hisoblaydi.

Aslida po‘choq rangi tuxumning ta’mi yoki ozuqaviy qiymatini belgilamaydi. Mutaxassislar nuqtayi nazaridan, rangdan ko‘ra mahsulotning yangiligi, butunligi va tovuq qanday sharoitda parvarishlangani muhimroq.

Tuxum rangi nimani anglatadi?

Tuxum po‘chog‘ining rangi, asosan, tovuq zoti va genetikasiga bog‘liq. Xuddi odamlarda ko‘z yoki soch rangi turlicha bo‘lganidek, ayrim tovuqlar oq, boshqalari jigarrang tuxum qo‘yadi.

Hatto ko‘kimtir yoki yashil tusdagi tuxum qo‘yadigan zotlar ham bor. Masalan, araukan tovuqlarining tuxumlari dengiz to‘lqiniga o‘xshash rangda bo‘lishi mumkin. Rod-aylend kabi zotlar esa odatda jigarrang po‘choqli tuxum qo‘yadi.

Bu holat tovuqxonaning tozaligi, xo‘jalikning katta yoki kichikligi hamda tuxumning «uy sharoitida» olingani bilan belgilanmaydi. Tovuq yaxshi parvarish qilingan taqdirda ham o‘z zotiga xos rangdagi tuxumni qo‘yaveradi.

Jigarrang tuxum foydaliroqmi?

Oq va jigarrang tuxumlarning ozuqaviy tarkibi, odatda, deyarli bir xil bo‘ladi. Ularda oqsil, yog‘lar, xolin, D vitamini va B guruhi vitaminlari mavjud.

Agar tovuqlar o‘xshash sharoitda yashab, bir xil ratsion bilan oziqlangan bo‘lsa, po‘choq rangi tuxumning foydasiga jiddiy ta’sir ko‘rsatmaydi.

Shuning uchun jigarrang tuxumning o‘zi avtomatik ravishda «tabiiyroq» yoki «sog‘lomroq» degani emas. Oq tuxum ham xuddi shunday to‘yimli mahsulot bo‘lishi mumkin.

Ta’mida farq bo‘ladimi?

Po‘choq rangi tuxum ta’mini o‘zgartirmaydi. Biroq tovuqning nima bilan oziqlangani sariqning rangi va ta’miga ma’lum darajada ta’sir qilishi mumkin.

Ratsioni turli ozuqalarga boy bo‘lgan tovuq tuxumining sarig‘i to‘qroq ko‘rinishi ehtimol. Ammo sariqning juda yorqin rangi ham har doim tuxumning foydaliroq ekanini anglatmaydi.

Ta’miga tuxumning yangiligi, uni saqlash sharoiti va tayyorlash usuli ham ta’sir ko‘rsatadi.

Nega jigarrang tuxum qimmatroq?

Ko‘plab do‘konlarda jigarrang tuxumlar oq tuxumlarga nisbatan qimmatroq sotiladi. Bu holat ularning ozuqaviy jihatdan ustun ekani bilan emas, ishlab chiqarish xarajatlari bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin.

Jigarrang tuxum qo‘yadigan ayrim tovuq zotlari yirikroq bo‘lib, ko‘proq ozuqa iste’mol qiladi. Natijada ularni parvarishlash xarajati ham oshadi va bu mahsulot narxida aks etadi.

Bundan tashqari, xaridorlar orasida «jigarrang tuxum — qishloq tuxumi» degan tushuncha keng tarqalgan. Talab yuqoriligi ham narxga ta’sir qilishi mumkin.

Tuxum tanlaganda nimaga qarash kerak?

Rangdan ko‘ra quyidagi belgilar muhimroq:

• ishlab chiqarilgan yoki saralangan sana;

• po‘choqning yorilmagan va butun ekani;

• mahsulotning to‘g‘ri haroratda saqlangani;

• ishlab chiqaruvchi va qadoqdagi ma’lumotlar;

• tuxumning toifasi va hajmi.

Po‘chog‘ida yoriq bo‘lgan tuxumni xarid qilmaslik ma’qul. Chunki yoriq orqali turli mikroorganizmlar mahsulot ichiga kirishi mumkin.

Tuxumni uyga olib kelgach, uni barqaror haroratda saqlash va ishlatishdan oldin tashqi holatini tekshirish lozim.

Asosiy farq rangda emas

Oq va jigarrang tuxum o‘rtasida tanlov qilganda tashqi ko‘rinishga ortiqcha ma’no yuklash shart emas. Po‘choq rangi — tovuq zotining xususiyati, xolos.

Eng muhim savol tuxum qanday rangda ekani emas, balki uning qanchalik yangi, butun va to‘g‘ri saqlanganidir. Shuning uchun tuxumni faqat ko‘z bilan emas, qadoqdagi ma’lumotlarni o‘rganib tanlash maqsadga muvofiq.